سوره انعام — آیه 68

معانی کلمات:

• یخوضون: به باطل سخن گفتن، غوطه‌ور شدن در گفتار باطل و استهزاء کردن.
• آیاتنا: نشانه‌های ما، یعنی قرآن کریم.
• فأعرض عنهم: از آنان روی بگردان و با آنان همنشینی نکن.
• حتی یخوضوا فی حدیث غیره: تا وقتی که وارد گفتگوی دیگری شوند که خالی از استهزاء و باطل باشد.
• ینسینّک: فراموشت کند.
• الذکری: یادآوری و متذکر شدن.
• الظالمین: ستمکاران، کسانی که با تکذیب و استهزاء به خود ستم می‌کنند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، هرگاه کسانی را دیدی که آیات قرآن را به باد مسخره می‌گیرند و با سخنان باطل و ناروا درباره آن گفتگو می‌کنند، از آنان دوری کن و در مجلس آنان حاضر نشو، تا وقتی که وارد گفتگوی دیگری شوند که خالی از تمسخر و باطل باشد. اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت و بدون توجه در مجلس آنان نشستی، به محض اینکه یادت آمد، هرچه سریع‌تر از آن مجلس برخیز و با این قوم ستمکار که با تکذیب و استهزاء به آیات خداوند جسارت می‌کنند، همنشینی نکن. این دستور برای آن است که مؤمنان نه تنها خود در مجالس باطل حاضر نشوند، بلکه با ترک آن مجلس، نارضایتی خود را از این رفتار ناپسند اعلام کنند و به دیگران نیز بیاموزند که احترام قرآن واجب است و هیچ‌کس حق ندارد آن را به سخره بگیرد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. حرمت قرآن و لزوم احترام به آن: این آیه نشان می‌دهد که قرآن کریم چنان جایگاه والایی دارد که شنیدن سخن باطل درباره آن، برای مؤمن تحمل‌ناپذیر است و باید از چنین مجالسی دوری کرد.
2. اهمیت حفظ محیط پاک: مؤمن باید مراقب محیط خود باشد و در جایی که ارزش‌های الهی مورد تمسخر قرار می‌گیرد، حضور نیابد، زیرا همنشینی با اهل باطل، آرام‌آرام بر قلب و ایمان انسان اثر منفی می‌گذارد.
3. رحمت الهی در فراموشی: خداوند با بیان این حکم، راه توبه و بازگشت را باز گذاشته است؛ اگر مؤمنی از روی فراموشی یا غفلت در چنین مجلسی نشست، به محض یادآوری باید آنجا را ترک کند و این نشانه مهربانی خداوند با بندگان است.
4. امر به معروف و نهی از منکر به صورت عملی: ترک مجلس باطل، نوعی نهی از منکر عملی است که بدون گفتگو و مجادله، نارضایتی مؤمن را از رفتار ناپسند اعلام می‌کند و می‌تواند تأثیری عمیق بر دیگران بگذارد.
5. دوری از ستمکاران: این آیه به مؤمنان می‌آموزد که با ظالمان و کسانی که به حریم الهی تجاوز می‌کنند، نباید رابطه صمیمانه و همنشینی داشت، زیرا این کار نوعی تأیید ظلم آنان است.