Ənam surəsi — Ayə 95

Kəlmələrin mənaları:

• Faliq: yaran, çatladan, açan.
• Həbb: toxum, dən.
• Nəva: çəyirdək, xurma və digər meyvələrin içindəki sərt toxum.
• Tü'fəkün: haqdan batilə döndərilirsiniz, azdırılırsınız.

Təfsir:

Ey insanlar! Bir an ətrafınıza nəzər salın. Gördüyünüz bu nəhəng kainat, onun gözəllikləri, yaşıl bitkilər, meyvə ağacları – bütün bunlar təsadüfən yaranmayıb. Bunları yaradan, idarə edən və yaşadan Uca Allahdır. O, kiçicik bir toxumu yarır, ondan müxtəlif növlü bitkilər, ağaclar çıxarır. Qurumuş, ölü görünən torpaqdan canlı, yaşıl bitkilər yetişdirir. Xurma çəyirdəyini yarır, ondan nəhəng xurma ağacı əmələ gətirir. Bu, Allahın qüdrətinin açıq-aydın sübutudur.

Sonra Allah ölüdən canlını çıxarır: məsələn, nütfədən (sperma damcısından) canlı insan və heyvan yaradır. Həmçinin canlıdan ölünü çıxarır: insandan nütfə, toyuqdan yumurta, ağacdan toxum çıxarır. Bütün bunlar Allahın həyat və ölüm üzərindəki mütləq hökmranlığını göstərir.

Bu qüdrətli işləri görən, bu qədər gözəl nizam-intizam yaradan məhz Allahdır. O, sizin Rəbbiniz, Xaliqiniz və sizi ruziləndirəndir. Elə isə, ey müşriklər, bu qədər açıq-aydın dəlillərdən sonra necə olur ki, haqdan üz çevirib batilə tərəf dönürsünüz? Nə üçün Allaha şərik qoşursunuz? Halbuki O, təkbaşına hər şeyi yaradandır, heç bir şərikə ehtiyacı yoxdur.

Ey insanlar! Bu gördüyünüz mənzərələrə ibrətlə baxın. Hər bir toxumun cücərməsi, hər bir çəyirdəyin bitkiyə çevrilməsi Allahın varlığının və qüdrətinin canlı sübutudur. Bu qədər açıq dəlillərdən sonra haqqı tərk edib batilə üz tutmaq, ağılsızlıqdan başqa bir şey deyildir. Allah sizi bu qədər nemətlərlə bəsləyir, siz isə Ona şükür əvəzinə Ona şərik qoşursunuz? Bu, nə qədər böyük bir nankorluqdur!

Odur ki, ey möminlər, bu ayə bizə öyrədir ki, hər an ətrafımızdakı bu gözəl mənzərələrə baxıb Allahın qüdrətini düşünək, Ona şükür edək və yalnız Ona ibadət edək. Çünki O, hər şeyə qadirdir, ölünü dirildən, dirini öldürəndir və hər şey Onun əlindədir.