Аль-Джумуа сүрөсү — Аят 5

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• مَثَلُ (масал): Окшоштук, мисал, салыштыруу.
• حُمِّلُوا (хуммилуу): Аларга жүктөлдү, милдет кылынды, аманат берилди.
• التَّوْرَاةَ (Таврат): Муса пайгамбарга түшүрүлгөн ыйык китеп.
• لَمْ يَحْمِلُوهَا (лам яхмилууха): Аны көтөрүшпөдү, башкача айтканда ага ылайык иш кылышпады, аткарышпады.
• الْحِمَارِ (химар): Эшек.
• أَسْفَارًا (асфараан): Китептер, жазылган нерселер (көптүк түрү).
• بِئْسَ (биъса): Кандай жаман! Кандай начар!
• كَذَّبُوا (каззабуу): Жалганга чыгарышты, четке кагышты.
• الظَّالِمِينَ (заалимийн): Заалымдар, өздөрүнө зыян кылгандар, чектен чыккандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Тавратты алып жүрүүгө, башкача айтканда аны окуп, ичиндеги буйруктарды аткарууга милдеттүү болгон яхудилердин абалын сүрөттөйт. Алар Тавратты алышты, бирок анын талаптарын аткарышпады, ичиндеги акыйкатты четке кагышты. Алардын бул абалы китептерди артына жүктөп бара жаткан эшекке окшош: эшек үстүндөгү жүктүн эмне экенин, ичинде эмне жазылганын түшүнбөйт, андан пайда да албайт, болгону оордук тартат. Ошол сыяктуу эле, алар дагы китептерди алып жүрүштү, бирок анын маанисин түшүнүшпөдү, ичиндеги акыйкаттан пайда алышпады.

Аллахтын аяттарын, белгилерин жалганга чыгарган адамдардын абалы ушундай жаман. Алар акыйкаттан бет буруп, өздөрүнө зыян кылышты. Аллах заалымдарды, өздөрүнө зулум кылгандарды, чектен чыккандарды туура жолго салбайт, аларды акыйкатка жеткирбейт.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Илимдин жана китептин баасын билүү: Китепти алып жүрүү эле эмес, анын мазмунун түшүнүп, ага ылайык иш кылуу керек. Ислам илимге чоң маани берет, бирок илимди амалсыз, иш жүзүндө колдонбоо адамга пайда алып келбейт.
• Амалдуу болуунун маанилүүлүгү: Билген нерсени аткаруу, үйрөнгөн нерсени жашоодо колдонуу — ыймандын чыныгы белгиси. Бул аят бизди билим менен амалды айкалыштырууга чакырат.
• Куранды окуп, түшүнүү: Куранды жөнөкөй окуу эле эмес, анын маанисин түшүнүп, ага ылайык жашоо — ар бир мусулмандын милдети. Куран бизге туура жолду көрсөтүүчү нур.
• Акыйкатты четке какпоо: Аллахтын аяттарын жалганга чыгаруу адамды зыянга учуратат. Акыйкатты кабыл алуу, ага моюн сунуу — куткаруунун жолу.
• Аллахтын адилеттиги: Аллах заалымдарды туура жолго салбайт. Бул бизге адилеттик менен жашоону, чектен чыкпоону үйрөтөт. Ислам — адилеттик жана ырайым дини.
• Ыймандуу болуунун артыкчылыгы: Ыймандуу адам Аллахтын аяттарынан пайда алат, аларды жашоосунда колдонот. Бул аят бизди ыймандуу, амалдуу, илимдүү болууга шыктандырат.