Mulk surasi — Oyat 11

Kalima ma'nolari:

• فَسُحْقًا: "Suhq" – uzoqlik, rahmatdan yiroq bo'lish. Bu yerda la'nat va duo ma'nosida kelgan.
• السَّعِيرِ: "Sa'ir" – qattiq alangalangan, lovullab yonayotgan olov. Bu do'zaxning nomlaridan biridir.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo do'zax ahllarining holatini bayon qilmoqda. Ular dunyoda payg'ambarlarni va ular keltirgan haqni yolg'onga chiqargan edilar. Endi, do'zax azobini ko'rgach, o'z gunohlari — ya'ni kufr va takziblari — haqida iqror bo'ladilar, o'zlarining adashganliklarini tan oladilar. Lekin bu iqror ularga hech qanday foyda bermaydi, chunki tavba qilish vaqti o'tib ketgan, endi bu iqror faqat ularning holatini yanada og'irlashtiradi.

So'ngra Alloh taolo ular haqida: "Fasuhqan li-ashobis-sa'ir" – ya'ni "Sa'ir (lovullab yonayotgan olov) egalariga uzoqlik bo'lsin!" deydi. Bu ularning Allohning rahmatidan butunlay yiroq bo'lishlariga da'vat va la'natdir. Ya'ni, ular Allohning rahmatidan shunchalik uzoqdirlarki, ularga faqat la'nat va azob munosibdir.

Ushbu oyatda gunohkorlarning oxir-oqibat o'z xatolarini tan olishlari, lekin bu tan olishning kechikkanligi sababli foyda bermasligi bayon qilinmoqda. Ular dunyoda o'jarlik va takabburlik bilan haqni rad etgan edilar, endi esa xor-zor bo'lib, o'z ayblarini bo'yinlariga oladilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Inson o'z gunohini tan olishi — bu yaxshi xislat, lekin tavba qilish uchun kechikmaslik kerak. Gunohni tan olish va undan qaytish dunyoda bo'lishi lozim, oxiratda esa bu tan olish hech qanday foyda bermaydi.
2. Alloh taolo bandalariga dunyoda tavba qilish imkonini bergan — bu Uning cheksiz rahmatidir. Har bir inson bu imkoniyatdan foydalanib, Allohga qaytishi va gunohlaridan poklanishi kerak.
3. Do'zax azobi haqiqatdir va u Allohning adlini namoyon qiladi. Kimki haqni inkor etib, o'jarlik qilsa, oxir-oqibat o'zi yutqazadi.
4. Bu oyat mo'minlarga ogohlantirishdir — ular doimo o'z imonlarini mustahkamlashlari, gunohlardan saqlanishlari va Allohning rahmatiga umid qilishlari kerak. Chunki Allohning rahmati kengdir, lekin Uning azobi ham qattiqdir.
5. Islomda insonni to'g'ri yo'lga boshlash uchun ham qo'rqitish, ham umid berish usuli qo'llaniladi. Bu oyat qo'rqitish orqali insonlarni o'ylashga va to'g'ri yo'lni tanlashga chorlaydi.