Mulk surəsi — Ayə 4

Sözlərin izahı:

• ارْجِعِ: Qaytar, təkrar yönəlt.
• الْبَصَرَ: Göz, baxış, görmə qabiliyyəti.
• كَرَّتَيْنِ: İki dəfə, dəfələrlə, təkrar-təkrar.
• يَنقَلِبْ: Geri dönər, qayıdar.
• خَاسِئًا: Zəlil, məyus, aciz vəziyyətdə; istədiyini tapa bilməyən.
• حَسِيرٌ: Yorğun, taqətsiz, gücü tükənmiş.

Ayənin təfsiri:

Allah-təala bu ayədə insanı düşünməyə və ətrafındakı yaradılışa diqqətlə baxmağa dəvət edir. Buyurur ki: Gözünü göyə qaldır və bir dəfə deyil, dəfələrlə, təkrar-təkrar bax! Diqqətlə araşdır, hər tərəfə nəzər sal. Nə qədər baxsan da, nə qədər diqqət yetirsən də, bu göyün yaradılışında heç bir qüsur, heç bir çat, heç bir nizamsızlıq tapa bilməyəcəksən. Gözün hər dəfə sənə zəlil və məyus halda geri qayıdacaq — çünki axtardığın nöqsanı tapmaq mümkün deyil. O göz ki, nə qədər çalışsa da, bir qüsur tapa bilməyəcək, axırda yorğun və taqətsiz halda geri dönəcək.

Bu, Allahın qüdrətinin və hikmətinin nə qədər mükəmməl olduğunu göstərən böyük bir dəlildir. Uca Allah yaratdığı hər şeyi ən gözəl və ən kamil şəkildə yaratmışdır. Göylərin bu qüsursuz nizamı, onların arxasında sonsuz bir elm və qüdrət sahibinin olduğunu bizə xatırladır.

Ey insan! Bir anlıq dayan və düşün: Sən hər gün başını qaldırıb göyə baxırsan, amma heç vaxt onun yaradılışındakı bu mükəmməlliyi dərk etmisənmi? Bu sonsuz genişlikdəki ulduzlar, planetlər, qalaktikalar — hamısı müəyyən bir ölçü və nizam içində hərəkət edir. Heç biri digəri ilə toqquşmur, heç biri öz yolundan çıxmır. Bu, təsadüfən ola bilərmi? Əlbəttə ki, yox! Bu, Uca Allahın sonsuz elminin və qüdrətinin açıq-aydın sübutudur.

Bu ayə bizə öyrədir ki, iman yalnız sözlə deyil, həm də düşünmək, araşdırmaq və yaradılışdakı mükəmməlliyi görməklə güclənir. Quran bizə təbiətin hər bir guşəsində Allahın varlığının və birliyinin əlamətlərini görməyi öyrədir. Gəlin bu ayənin bizə verdiyi dərsdən faydalanaq: Göyə baxaq, yaradılışın gözəlliyini dərk edək və Yaradanımıza şükr edək. Çünki hər bir baxış, hər bir düşüncə bizi Allaha daha da yaxınlaşdırır.