Mulk surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• خَاسِئًا (xosi'an): xor bo'lgan, pastkash bo'lib qaytgan, biror nuqson topa olmay ojiz qolgan.
• حَسِيرٌ (hasir): holdan toygan, charchagan, ko'rishdan ojiz bo'lib to'xtagan.

Tafsir:

So'ngra, ey inson, ko'zingni yana qayta-qayta osmonga tikib qara — bir marta emas, ikki marta, hattoki ko'p marta takrorla. Chunki Alloh taolo osmonni mukammal, nuqsonsiz va mustahkam qilib yaratgandir. Agar sen unda biror yoriq, teshik yoki kamchilik izlasang, ko'zing sendan xor bo'lib, hech qanday nuqson topa olmay qaytadi. U holdan toygan, charchagan va ojiz holga keladi — chunki u yaratilishdagi go'zallik va mukammallikni to'la idrok eta olmaydi. Bu hol insonning aqli va ko'zi oldida osmonlarning benuqsonligini isbotlaydi va ularni yaratgan Zotning qudrati va hikmatini tasdiqlaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonni o'ylashga, kuzatishga va Allohning yaratgan narsalaridagi go'zallik va mukammallikni anglashga chorlaydi. Bu esa inson qalbini imon bilan to'ldiradi va uni Yaratganga yaqinlashtiradi.
• Osmonlarning benuqsonligi va mustahkamligi Allohning cheksiz qudratining dalilidir. Bu haqda o'ylash insonni kamtarlikka va Allohga bo'lgan ehtiromini oshirishga yetaklaydi.
• Insonning aqli va his-tuyg'ulari Allohning yaratganlarini to'liq anglashda ojiz ekanini tan olish, uning Rabbisiga bo'lgan ishonchini mustahkamlaydi va uni har qanday shubhadan poklaydi.
• Bu oyat musulmonni ilm-fan va kuzatishga, tabiatdagi oyatlarni o'rganishga undaydi, chunki bu ham ibodatning bir turidir va insonni Yaratganga shukr qilishga boshlaydi.