Qələm surəsi — Ayə 29

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• سُبْحَانَ — “Sübhanəllah” kəlməsi olub, Allahı hər cür nöqsandan, qüsurdan və haqsızlıqdan uzaq tutmaq, Onu pak və müqəddəs bilmək mənasını verir.
• رَبِّنَا — “Rəbbimiz”, yəni bizi yaradan, bəsləyən, idarə edən və hər şeyin sahibi olan Allah.
• ظَالِمِينَ — “Zalımlar”, yəni özünə zülm edənlər, haqsızlıq edənlər, günah işləyənlər.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, bağ sahiblərinin bağları məhv olduqdan sonra deyilən sözləri nəql edir. Onlar səhər açılanda bağlarını yandırılmış, məhsulsuz və viranə halda görəndə əvvəlcə heyrətə gəldilər, sanki yolu azmış kimi oldular. Sonra başa düşdülər ki, bu, elə öz bağlarıdır və kasıblara vermədikləri payın, yoxsulları məhrum etmək qərarının nəticəsidir. O zaman peşman oldular və dedilər: “Rəbbimiz pak və müqəddəsdir! Həqiqətən, biz özümüzə zülm etmişik.”

Onlar Allahın verdiyi neməti yalnız özlərinə saxlayıb, kasıbları, yoxsulları və ehtiyac sahiblərini o nemətdən məhrum etməklə əslində özlərinə ən böyük haqsızlığı etdilər. Çünki mal-dövlət, bağ-bağat hamısı Allahın əmanətidir və onun içində yoxsulun da haqqı var. Onlar bunu unutdular, “inşallah” demədilər, Allahın iradəsini nəzərə almadılar və beləcə əməllərinin cəzasını gördülər.

Bu ayə bizə çox böyük bir dərs verir: insan nə qədər güclü, varlı və qüdrətli olsa da, Allahın qarşısında acizdir. Nemət Allahın əlindədir; istəsə verər, istəsə alar. Ona görə də hər bir mömin malını, var-dövlətini Allah yolunda istifadə etməli, kasıbı, yetimi, yoxsulu yaddan çıxarmamalıdır. Kim ki Allahın verdiyi neməti yalnız öz mənfəəti üçün saxlayar və yoxsulun haqqını verməzsə, o, özünə zülm etmiş olar.

Bu ayədə həm də tövbənin və etirafın gözəlliyi var. Onlar səhv etdilər, amma dərhal boyun əydilər, “biz zalımlardan olduq” dedilər. Bu, iman əhlinin xüsusiyyətidir: səhv edəndə təkəbbür göstərməz, əksinə, Allaha sığınar, bağışlanma diləyər. Allah isə tövbə edənləri sevir və onlara yenidən rəhmət qapısını açır.

Ey insan! Sən də bu ayədən ibrət al. Əgər sənə Allah bir nemət veribsə — sağlamlıq, mal, elm, övlad — bunu yalnız özün üçün deyil, başqaları ilə də paylaş. Unutma ki, verdiyin hər bir xeyir sənə qayıdacaq, saxladığın hər bir haqq isə səndən soruşulacaq. Allahın verdiyi nemətlərə şükür et, yoxsulu sevindir, “inşallah” deməyi heç vaxt unutma. Çünki hər şey Allahın iradəsi ilə olur və O, haqsızlıq edənləri heç vaxt unutmaz.

Qoy bu ayə qəlbimizə həkk olsun: “Rəbbimiz pakdır, biz özümüzə zülm etmişik.” Bu sözləri hər gün dilimizdən düşürməyək, özümüzü yoxlayaq, haqqı gözləyək və Allahın rəhmətinə sığınaq. Ən böyük qazanc da, ən böyük sərvət də Allahın razılığıdır.