سوره قلم — آیه 33

معانی کلمات:

• كَذَٰلِكَ: اینچنین، مانند آن.
• الْعَذَابُ: عذاب و کیفر.
• أَكْبَرُ: بزرگتر و شدیدتر.
• لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ: اگر میدانستند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان داستان صاحبان باغ (که بر اثر بخل و منع حق فقرا، باغشان در آتش سوخت و نابود شد)، میفرماید: اینچنین عذابی که در دنیا بر آنان نازل کردیم، نمونه و مانند آن را برای هر کسی که از فرمان خدا سرپیچی کند و در نعمتهایی که خدا به او داده بخل ورزد و حق خدا را در آن ادا نکند، در نظر گرفتهایم. همانگونه که آن باغداران به خاطر قصد بد و منع مسکینان، دچار خسران و نابودی نعمت شدند، هر کس راه آنان را در پیش گیرد، به عذابی مشابه گرفتار خواهد شد.

اما باید دانست که عذاب دنیا هر چقدر هم سخت و دردناک باشد، در مقایسه با عذاب آخرت ناچیز است. عذاب آخرت بسیار بزرگتر، شدیدتر و ماندگارتر است؛ زیرا عذاب دنیا محدود و زودگذر است، ولی عذاب آخرت جاودانه و بیپایان است. اگر این مشرکان و گناهکاران میدانستند که عذاب آخرت تا چه اندازه هولناک و بزرگ است، از هر کاری که آنان را به این عذاب میرساند، پرهیز میکردند و راه ایمان و طاعت را در پیش میگرفتند. اما جهل و نادانی آنان سبب شد که به گناهان خود ادامه دهند و خود را در معرض عذاب بزرگ آخرت قرار دهند.

فواید و پیامهای آیه:

• سنت خداوند بر این است که کسانی را که نعمتهای او را ناسپاسی کنند و حق خدا و خلق را در اموال خود ادا نکنند، در دنیا نیز به نوعی مجازات کند تا عبرت دیگران شوند.
• عذابهای دنیوی، هر چند سخت باشند، در برابر عذاب اخروی ناچیزند؛ پس نباید انسان به ایمنی از عذاب خدا مغرور شود.
• علم و آگاهی نسبت به عواقب گناه، بزرگترین بازدارنده از معصیت است؛ کسی که حقیقت عذاب آخرت را بداند، هرگز به گناه آلوده نمیشود.
• این آیه مؤمنان را به شکرگزاری نعمتهای الهی و ادای حقوق مالی (زکات و صدقات) ترغیب میکند تا از عذاب دنیا و آخرت در امان بمانند.
• رحمت خداوند اقتضا میکند که بندگان را در دنیا به عذابهای هشداردهنده گرفتار کند تا شاید بیدار شوند و پیش از فرا رسیدن عذاب بزرگ آخرت، توبه کنند و به راه راست بازگردند.