Аль-Хакка сүресі — Аят 3

1. Сөздердің мағынасы:

• الْحَاقَّةُ (әл-Хаққа): Ақиқатқа айналатын, сөзсіз болатын оқиға — Қиямет күні. Ол "хақ" (ақиқат) түбірінен алынған, яғни болуы сөзсіз, күмәнсіз жүзеге асатын нәрсе.
• أَدْرَاكَ (адрака): Саған білдірді, түсіндірді, ұғындырды.
• مَا (мә): Не? Қандай?

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аятта Алла Тағала Қиямет күнінің сөзсіз болатынын хабарлаған соң, осы аятта оның ұлылығын, қорқыныштылығын одан әрі айқындай түседі. "Уа мә адрака мәл-Хаққа" — яғни "Сен Қиямет күнінің не екенін қайдан білесің? Оның қандай екенін саған не білдірді?"

Бұл сұрақтың мәні — адам баласының ақыл-ойы Қиямет күнінің шынайы бейнесін, оның қорқынышын, ондағы адамдар басынан өткеретін қиындықтар мен қасіреттерді толық түсіне алмайтынын жеткізу. Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) да, өзге адамдарға да Қиямет күнінің қандай ауыр, қандай қорқынышты болатынын толық білу мүмкін емес — өйткені ол көзбен көрілмеген, ақылмен толық қауыса алмайтын ұлы оқиға.

Алла Тағала бұл сұрақ арқылы Қиямет күнінің маңыздылығын, оның адам түсінігінен әлдеқайда асып түсетін ауыртпалығын оқырманның жүрегіне жеткізеді. Бұл — адамды ойландыратын, оны Қияметке дайындалуға шақыратын, жүректі дірілдететін сұрақ.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Қиямет күніне сену — иманның негізі. Бұл аят адамды Қияметтің сөзсіз болатынына терең сенуге шақырады.
• Қияметтің ұлылығын мойындау. Адам оның толық бейнесін біле алмаса да, оның ауырлығын мойындап, оған дайындық жасауы керек.
• Құранның әсерлі әдісі. Алла Тағала сұрақ қою арқылы оқырманның назарын аударып, ойландырады — бұл Құранның керемет стилі.
• Қияметке дайындық — ақылдылық белгісі. Оның қорқынышын білген адам жақсылық жасауға, күнәдан сақтануға ұмтылады.
• Алланың әділдігіне сенім. Қиямет күні әркім өз ісінің есебін береді — бұл Алланың әділдігінің көрінісі.
• Үміт пен қорқыныш арасында болу. Мұсылман Қияметтен қорқып, сонымен бірге Алланың рақымынан үміт етеді — бұл тепе-теңдік иманды күшейтеді.

Осы аят арқылы адам баласы Қиямет күнінің шынайы мәнін ойланып, өз өмірін Алланың разылығына сай етіп құруға ұмтылады.