سوره اعراف — آیه 161

معانی کلمات:

• حِطَّةٌ: به معنای «فرود آوردن» و «ریختن» است؛ یعنی خدایا گناهان ما را فرو ریز و بیامرز.
• سُجَّدًا: جمع «ساجد»، به معنای خاضع و فروتن در برابر خداوند.
• خَطِیئَاتِکُمْ: گناهان و خطاهای شما.
• الْمُحْسِنِینَ: نیکوکارانی که در گفتار و کردار، احسان و نیکی پیشه میکنند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به یاد آور زمانی را که به بنیاسرائیل گفته شد: در این شهر (بیتالمقدس) ساکن شوید و از میوهها و روزیهای آن از هر جا که خواستید و در هر زمانی که اراده کردید، بخورید. اما هنگام ورود به شهر، به جای سخنان نادرست، بگویید: «خدایا! گناهان ما را فرو ریز و بیامرز» و با فروتنی و خشوع، در حالی که سر به سجده نهادهاید و خاضعانه به درگاه الهی رو کردهاید، از دروازه شهر وارد شوید. اگر چنین کنید، گناهان شما را میبخشیم و از خطاهایتان درمیگذریم و به نیکوکاران، افزون بر آمرزش، پاداش دنیا و آخرت نیز خواهیم داد. این فرمان الهی، نشانه رحمت و لطف خداوند به بندگانش بود، اما بنیاسرائیل با نافرمانی، این فرمان را تغییر دادند و به جای آن، سخنان تمسخرآمیز گفتند و از دروازه دیگر وارد شدند و سجده را به انکار تبدیل کردند.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند متعال همواره درِ توبه و بازگشت را به روی بندگان باز گذاشته است و با اندک اخلاص و فروتنی، گناهان بزرگ را میآمرزد.
• آمرزش گناهان، مشروط به ادب در برابر خداوند و انجام فرامین او با خشوع و تواضع است؛ نه با تکبر و سرکشی.
• نیکوکاری و احسان، کلید دریافت رحمتهای مضاعف الهی است؛ چرا که خداوند علاوه بر آمرزش، به محسنان پاداشهای دنیوی و اخروی نیز عطا میکند.
• این آیه به ما میآموزد که در دعا و درخواست از خداوند، باید با امید و اطمینان سخن بگوییم و بدانیم که وعده الهی تخلفناپذیر است.
• سرنوشت بنیاسرائیل عبرتی است برای امت اسلامی که نافرمانی و تغییر فرامین الهی، محرومیت از رحمت و عذاب را به دنبال دارد؛ پس باید از آن پرهیز کنیم و در اطاعت از خداوند و رسولش (صلیاللهعلیهوسلم) ثابتقدم باشیم.