Аль-Араф сүрөсү — Аят 172

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَخَذَ — алды, чыгарды.
• ظُهُورِهِمْ — алардын (ата-бабаларынын) бел омырткалары, аркалары.
• ذُرِّيَّتَهُمْ — алардын урпактары, балдары.
• أَشْهَدَهُمْ — аларды күбө кылды, аларга өздөрүнө каршы күбөлүк бердирди.
• أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ — «Мен силердин Раббиңер эмеспи?» — бул суроо жооп алуу, ырастоо максатында берилген.
• بَلَىٰ — «Ооба, сен биздин Раббибизсиң» деген маанидеги жооп.
• شَهِدْنَا — «Биз күбөлүк бердик, моюнга алдык».
• غَافِلِينَ — кабардар эмес, унутта калган, билбеген.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, Мухаммад пайгамбар, эстечи: Раббиң Адамдын урпактарын алардын ата-бабаларынын бел омырткаларынан чыгарып, аларды өздөрүнө күбө кылган учурду. Ал аларга: «Мен силердин Раббиңер эмеспи?» — деп сурады. Алардын баары: «Ооба, сен биздин Раббибизсиң, биз муну моюнга алдык жана күбөлүк бердик», — деп жооп беришти. Бул моюнга алуу жана күбөлүк берүү адам баласынын жаратылышына, табиятына Аллахтын бирлигин, Раббибиз жана Жаратуучубуз экенин таануу сезимин орнотуу аркылуу болду. Мунун себеби — кыямат күнү адамдар: «Биз бул тууралуу кабардар эмес элек, билген эмеспиз, бизге эч кандай далил келген эмес», — деп шылтоо кылып, жоопкерчиликтен кутулуп кетпеши үчүн. Ошентип, алардын өздөрүнүн моюнга алуусу аларга каршы далил болуп калды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Бул аят адам баласынын табиятында Аллахты таануу, Ага ишенүү сезими бар экенин көрсөтөт. Ар бир адамдын жүрөгүндө Раббисин таанууга болгон табигый жөндөмдүүлүк бар.
• Аллах Таала адамдарга өзүнүн Рабби экенин моюнга алдырган — бул Анын ырайымынын жана адилеттигинин белгиси. Ал эч кимди шылтоосуз, далилсиз жоопкер кылбайт.
• Кыямат күнү «билбедим, кабардар эмес элем» деген шылтоо кабыл алынбайт, анткени адамдын жаратылышында эле Аллахты таануу бар.
• Бул аят бизди Аллахтын бар экенин, бир экенин жана Раббибиз экенин дайыма эстеп, моюнга алып, Ага ыклас менен ибадат кылууга чакырат.
• Ислам дини адамдын табиятына шайкеш келген, жеңил жана түшүнүктүү дин экенин көрсөтөт. Анткени анын негизи — Аллахты таануу, ал эми бул сезим ар бир адамдын жүрөгүндө бар.
• Бул аят окурманды өзүнүн жаратылышын ойлонууга, Аллахтын берген ныкыматтарына шүгүр кылууга жана Ага болгон ишенимин бекемдөөгө чакырат.