A'rof surasi — Oyat 172

Kalimalarning ma'nolari:

• Zuhur – bel, orqa (ko‘plikda: zuhur – bellari).
• Zurriyat – avlodlar, nasllar.
• Ashhadahum – ularni guvoh qildi, o‘zlariga qarshi guvohlik oldi.
• Balo – ha, shunday, tasdiqlovchi javob.
• G‘ofiliyn – bexabarlar, g‘aflatda qolganlar.

Tafsir:

Ey Muhammad! Yodingizga keltiring o‘sha paytni – Robbingiz Odam bolalarining bellaridan ularning avlodlarini chiqarib, ularni o‘zlariga qarshi guvoh qilganida. Ya’ni, Alloh taolo har bir insonning fe’l-atvoriga, tabiatiga o‘zining yagona Robb ekanligini bilish va tan olish qobiliyatini singdirib qo‘ygan. So‘ngra ularga: “Men sizlarning Robbingiz emasmanmi?” – deb xitob qilganida, ular bir ovozdan: “Ha, Sen bizning Robbimizsan, bunga guvohlik beramiz”, – deb javob berishgan. Bu iqror – mithoq (ahd-paymon) ularning o‘zlariga qarshi guvohlik berishlari edi.

Bu hol quyidagi sababga ko‘ra amalga oshirildi: Qiyomat kunida sizlar: “Biz bu narsadan bexabar edik, bu haqda hech qanday bilimimiz yo‘q edi”, – deb bahona qilmasligingiz uchun. Ya’ni, Alloh taolo bu fitriy iqrorni har bir inson qalbiga joylab qo‘yganki, hech kim “Men bilmadim, menga yetkazilmagan edi” deb uzr aytolmasin. Chunki bu haqiqat insonning ichki dunyosiga, uning yaratilish tabiatiga singdirilgan bo‘lib, u buni his qiladi va anglaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonning asl tabiati pok ekanini va u yaxshilikni, haqiqatni tan olishga moyil qilib yaratilganini bildiradi. Bu esa har bir insonning qalbida Allohga imon va Unga bo‘lgan muhabbatning zarrasi borligini ko‘rsatadi.
• Inson gunoh qilsa ham, uning ichki dunyosida haqiqatni bilish va unga qaytish istagi mavjud. Bu – rahm-ehson eshigi hech qachon yopilmasligining belgisidir.
• Bu oyat musulmonlarga o‘zlarining asl fitratiga qaytishlari, Alloh bilan bo‘lgan ahdlarini eslab, Unga itoat qilishlari kerakligini uqtiradi. Har bir inson o‘z qalbida Robbini tan olgan, demak u bu tan olishga sodiq qolishi lozim.
• Qiyomat kuni hech kim bahona qilolmasligi uchun Allohning hujjati to‘liq yetkazilgan. Bu esa adolatning to‘liq amalga oshishini va har bir inson o‘z qilmishiga yarasha jazosini olishini ta’minlaydi.