Аль-Араф сүрөсү — Аят 180

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ — эң кооз ысымдар, эң улуу жана эң сонун аттар. Аллахтын ысымдары Анын улуулугуна, кемелдигине жана жетилгендигине дал келген эң кооз ысымдар.
• فَادْعُوهُ بِهَا — Ага ушул ысымдар менен дуба кылыңар, ушул ысымдар аркылуу Ага кайрылыңар.
• يُلْحِدُونَ — бурушат, четтеп кетишет, акыйкаттан тайышат. Илхад дегени — акыйкат жолдон четтөө, бурууга кетүү.
• وَذَرُوا — таштаңар, калтырыңар, аларга аралашпаңар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Тааланын эң кооз, эң улуу ысымдары бар. Бул ысымдар Анын улуулугун, кемелдигин жана жетилгендигин билдирет. Аллахтын бардык ысымдары кооз жана сонун. Ошондуктан пенделер Аллахка дуба кылып, муктаждыктарын билдирүүдө ушул кооз ысымдар аркылуу кайрылышы керек. Ар бир дубада Аллахтын ысымдары менен Ага жалбарынып, Анын улуулугун моюнга алып, тилектерин билдирүү — эң туура жол.

Аллах ошондой эле Анын ысымдарын бузуп, бурмалап, туура эмес колдонгон адамдарды таштоону буйруйт. Алар Аллахтын ысымдарын өзгөртүп, аларга Аллах ыраа көрбөгөн маанилерди беришет, же болбосо Аллахка таандык ысымдарды башкаларга таңуулашат. Мисалы, мушриктер өз кудайларын Аллахтын ысымдары менен аташкан, же айрымдар Аллахтын ысымдарынын маанисин бурмалап, туура эмес түшүндүрүшкөн. Мындай адамдар кылган иштери үчүн сөзсүз жооп беришет. Алар дүйнөдө кылган күнөөлөрү — Аллахты четке кагуу, Анын ысымдарын бузуу жана пайгамбарды жалганга чыгаруу — үчүн акыретте катуу азап менен жазаланышат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын эң кооз ысымдары бар экендиги — бул Анын улуулугун жана кемелдигин таанууга чакырат. Ар бир мусулман Аллахты ушул кооз ысымдар аркылуу таанып, Ага болгон ишенимин бекемдей алат.
• Дуба кылууда Аллахтын ысымдары менен кайрылуу — дубанын кабыл болушуна себеп болуучу эң сонун жол. Бул аркылуу пенде Аллахка жакындап, Анын ырайымына ээ болууга умтулат.
• Аллахтын ысымдарын бузуудан жана туура эмес колдонуудан сактануу — ар бир мусулмандын милдети. Бул Аллахка болгон урмат-сыйды жана Анын динине болгон берилгендикти билдирет.
• Аятта айтылгандай, Аллахтын ысымдарын бузуучулар сөзсүз жазаланышат. Бул адилеттиктин жана акыйкаттын орношун билдирет. Ошондуктан ар бир адам акыйкат жолду карманып, Аллахтын ысымдарын туура түшүнүп, туура колдонууга аракет кылышы керек.
• Бул аят бизди Аллахтын ысымдарынын маанилерин терең үйрөнүүгө, аларды күнүмдүк жашоодо колдонууга жана Аллахка болгон сүйүүбүздү арттырууга чакырат. Аллахтын кооз ысымдары аркылуу Ага болгон жакындык сезими күчөйт жана ыйман бекемдейт.