A'rof surasi — Oyat 182

Kalimalarning ma'nolari:

• Sanas-tadrijuhum: Biz ularni asta-sekin, bosqichma-bosqich (halokatga) yetaklaymiz.
• Min haysu la ya'lamun: Ular sezmagan, bilmagan tomondan.

Tafsir:

Oyatda Alloh taolo o'z oyatlarini (Qur'on va mo''jizalarni) yolg'on deb hisoblagan, ularni inkor etgan va ulardan saboq olmagan kimsalar haqida xabar bermoqda. Bunday kimsalarga nisbatan Allohning muomalasi juda og'ir va chuqur hikmatga egadir. U zot ularni birdaniga jazolamaydi, balki ularga dunyoda rizq-u ro'zg'or, mol-u davlat, farovonlik va turli ne'matlarni beradi. Bu ne'matlar ular uchun aslida rahmat emas, balki istidroj — ya'ni ularni asta-sekin halokatga yetaklovchi vositadir. Ular bu ne'matlarga shukr qilish o'rniga, o'zlarini to'g'ri yo'lda deb o'ylaydilar, gunoh va isyonlarida davom etadilar. Alloh ularga muhlat beradi, ammo bu muhlat ularning gunohlarini ziyoda qilishiga sabab bo'ladi. Ular qachonki o'zlarini bexatar his qilganlarida, to'satdan Allohning azobi ularni qamrab oladi. Bu azob ular hech o'ylamagan, sezmagan tomondan keladi. Bu holat ularning dunyoda erishgan ne'matlari aslida ular uchun qanday makr va hiyla bo'lganini anglatadi. Ya'ni, Alloh ularni o'z holiga qo'yib, gunohlarini ko'paytirishiga imkon beradi, so'ngra ularni qattiq azob bilan ushlaydi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning jazolash usuli faqatgina jazo emas, balki ba'zan ne'mat va rizq orqali ham bo'ladi. Bu esa mo'min kishi uchun katta ogohlantirishdir: ne'matlar ham sinov bo'lishi mumkin.
2. Gunohkor kishi o'ziga berilgan ne'matlarga aldanib, Allohning azobidan bexatar bo'lmasligi kerak. Aksincha, har bir ne'mat shukrni talab qiladi.
3. Allohning muhlat berishi Uning g'ofilligidan emas, balki bandalariga tavba qilish imkoniyatini berishidir. Ammo bu imkoniyatdan foydalanmaslik insonni halokatga yetaklaydi.
4. Mo'min inson doimo o'zini Allohning nazorati ostida his qilishi va har qanday holatda ham Unga iltijo qilishi lozim. Bu esa insonni gunohlardan saqlaydi va uni to'g'ri yo'lda mustahkam qiladi.
5. Ushbu oyat musulmonlarga ibratdir: ular dunyo ne'matlariga berilib, oxiratni unutmasliklari kerak. Haqiqiy baxt-saodat Allohning roziligidadir.