A'rof surasi — Oyat 183

Kalimalarning ma'nolari:

• "أُمْلِي" — ularga muhlat beraman, jazoni kechiktiraman.
• "كَيْدِي" — Mening tadbirim, ushlashim va jazolashim.
• "مَتِين" — juda kuchli, mustahkam, hech narsa bilan bartaraf etib bo'lmaydigan.

Tafsir:

Oyatdagi ushbu so'zlar Alloh taoloning oyatlarini yolg'onga chiqarganlarga nisbatan berilgan ogohlantirishdir. Alloh ularga darhol jazo bermaydi, balki ularga muhlat beradi, ularning umrlarini uzaytiradi va rizqlarini kengaytiradi. Buning sababi shundaki, ular o'zlarini jazodan xoli deb o'ylab, yanada kufr va tug'yonlarini ziyoda qilsinlar. Natijada ularning gunohlari ko'payib, azoblari ham shunga mos ravishda og'irlashadi. Allohning "kaydi" — ya'ni ularni ushlashi va jazolashi juda kuchli va mustahkamdir. Uning oldida hech qanday kuch, hiyla-nayrang yoki qochish yo'li foyda bermaydi. Alloh ularga zohiran yaxshilik qilgandek ko'rinadi, lekin botinan ularni halokatga yetaklaydi. Bu esa Allohning o'z dushmanlariga nisbatan qilgan makridir — ularni asta-sekin halokat sari yetaklaydi.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalariga nisbatan sabrli va rahmli bo'lib, ularga tavba qilishlari uchun muhlat beradi. Bu Uning rahmatining kengligidan dalolatdir.
2. Gunohda davom etish va Allohning jazolashini "kechiktirayotganini" ko'rib, buni Uning rozi ekanligi deb noto'g'ri tushunish — insonni halokatga olib boradi.
3. Allohning qahri va jazolashi juda kuchli ekanini bilish mo'minni gunohlardan saqlaydi va uni doimo Allohga tavba qilishga undaydi.
4. Bu oyat mo'minlarga sabr qilishni o'rgatadi — ular zolimlarning tezda jazolanishini ko'rmasalar ham, Allohning va'dasi haq ekaniga ishonishlari kerak.
5. Allohning makri va kaydi haqida o'ylash — insonni mag'rurlikdan va o'z kuchiga suyanishdan qaytaradi, chunki barcha ishlar Allohning irodasi bilan bo'ladi.