اعراف سۈرىسى — ئايەت 89

ئايەتتىكى مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• افْتَرَيْنَا: ئويدۇرۇپ چىقاردۇق، يالغان توقۇدۇق.
• مِلَّت: دىن، يول، مەزھەب.
• نَجَّانَا: بىزنى قۇتقۇزدى، خالاس قىلدى.
• وَسِعَ: قاپلىدى، ئىحاطە قىلدى.
• تَوَكَّلْنَا: تاياندۇق، ئىشەنچ قىلدۇق.
• افْتَحْ: ھۆكۈم قىلغىن، ئارىمىزدا ھەق بىلەن ھۆكۈم چىقارغىن.
• خَيْرُ الْفَاتِحِينَ: ئەڭ ياخشى ھۆكۈم قىلغۇچى، ئەڭ ئادىل ھاكىم.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

شۇئەيب ئەلەيھىسسالام قەۋمىگە ئېيتتى: ئەگەر بىز سىلەرنىڭ بۇتپەرەسلىك ۋە كۇفرىڭلارغا تولغان دىنىڭلارغا قايتساق، ئۇنداقتا بىز ھەقىقەتەن ئاللاھقا چوڭ يالغان توقۇغان بولىمىز. ئاللاھ بىزنى سىلەرنىڭ بۇزۇق دىنىڭلاردىن قۇتقۇزۇپ، ھىدايەت نۇرى بىلەن شەرەپلەندۈرگەندىن كېيىن، ئەمدى ئۇنىڭغا قايتىش بىزگە ھەرگىز لايىق ئەمەس. بىز پەقەت ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بولسا، ئاندىن ئۇنىڭغا قايتىشىمىز مۇمكىن — چۈنكى پۈتۈن مەخلۇقاتات ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە ھۆكمى ئاستىدا. بىزنىڭ رەببىمىزنىڭ ئىلمى ھەممە نەرسىنى ئىحاطە قىلغان، ھېچ نەرسە ئۇنىڭ ئىلمىدىن سىرت قالمايدۇ. بىز پەقەت ئاللاھقىلا تاياندۇق ۋە ئۇنىڭغا ئىشەنچ قىلدۇق. ئى رەببىمىز! بىز بىلەن كاپىر قەۋمىمىز ئارىسىدا ھەق بىلەن ھۆكۈم چىقارغىن، بىزگە غەلىبە ۋە نۇسرەت بەرگىن، سەن ھەقىقەتەن ھۆكۈم قىلغۇچىلارنىڭ ئەڭ ياخشىسىسەن.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھىدايەت ئاللاھنىڭ ئۇلۇغ نېئمىتىدۇر، ئۇنى قولغا كەلتۈرگەندىن كېيىن ئۇنى قوغداش ھەر بىر مۇئمىننىڭ مەسئۇلىيىتىدۇر. كۇفرۇ بۇتپەرەسلىككە قايتىش ئاللاھقا يالغان توقۇش بىلەن باراۋەردۇر. شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ئاللاھقا تايىنىپ، ئۇنىڭدىن ھىدايەت تىلىشىمىز، ھەق بىلەن باتىل ئارىسىدا پەرق ئېتىشىمىز كېرەك. ئاللاھنىڭ ئىلمى ھەممە نەرسىنى قاپلىغان بولۇپ، ئۇ بىزنىڭ ئەھۋالىمىزنى ئەڭ ياخشى بىلگۈچىدۇر. ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىش ۋە ئۇنىڭدىن ھەق بىلەن ھۆكۈم سوراش مۇئمىننىڭ ئەڭ كۈچلۈك قورالىدۇر. ئاللاھ ھەر ۋاقىت ھەق تەرەپدارلىرىنى قوللايدۇ ۋە ئۇلارغا غەلىبە ئاتا قىلىدۇ.