Ma'orij surasi — Oyat 14

Kalimalarning ma'nolari:

• وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا: Yer yuzidagi barcha mavjudotlar — insonlar, jinlar va boshqa jonzotlar.
• ثُمَّ يُنجِيهِ: So'ngra bu fido (to'lov) uni najotga yetkazsa, ya'ni Allohning azobidan qutqarib qolsa.

Tafsir:

Qiyomat kunida kofir o'z azobini ko'rib, o'zini halokatdan qutqarish uchun eng aziz narsalarini fido qilishni orzu qiladi. U o'z farzandlarini, xotinini, ukasini, o'zini o'rab turgan qarindosh-urug'larini — barcha yaqinlarini, so'ngra yer yuzidagi barcha mavjudotlarni — insonlarni ham, jinlarni ham, barcha jonzotlarni fido qilib, shu evaziga Allohning azobidan najot topishni xohlaydi. Lekin bu fido hech qachon qabul qilinmaydi va uni azobdan qutqara olmaydi. Bu faqat uning umidsizlik va pushaymonlik ichida qilgan xayolidir, chunki qiyomat kunida hech kim hech kimga foyda bera olmaydi va hech qanday to'lov azobni qaytara olmaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonga dunyo hayotida tavba qilish va Allohga qaytishning muhimligini eslatadi. Qiyomat kunida hech qanday mol-mulk, farzand yoki qarindosh-urug' azobdan qutqara olmaydi.
• Bu oyat musulmonlarga Allohning rahmati va mag'firatidan umidvor bo'lishni, ammo shu bilan birga Uning azobidan qo'rqishni ham o'rgatadi. Chunki azob shunchalik og'irki, kofir o'zining eng aziz narsalarini fido qilishni orzu qiladi.
• Qiyomat kunida faqat imon va solih amallar kishiga foyda beradi. Shuning uchun inson dunyoda yaxshi amallar qilib, oxiratini obod qilishga intilishi lozim.
• Bu oyatda Allohning adolati va hikmati namoyon bo'ladi — har kim o'z qilmishiga yarasha jazolanadi va hech qanday tashqi omil bu jarayonga ta'sir eta olmaydi.