Ma'orij surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma'nolari:

• Kallā – Yo'q, unday emas! (Inkor va rad etish ma'nosida)
• Innahā – Albatta, u (ya'ni o'sha olov)
• Lazā – Do'zaxning alangalanib yonadigan, qaqrab turgan olovi (Do'zax nomlaridan biri)

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo gunohkor kofirlarning gunohlari evaziga fidya to'lab, o'zlarini azobdan qutqarishni xohlagan orzu-umidlarini qat'iy rad etmoqda. "Yo'q, unday emas!" – ya'ni ey kofir, sen o'ylagan narsang – o'z yaqinlaringni, oilangni, hatto butun yer yuzidagi odamlarni to'lov sifatida berib, azobdan qutulish – bu hech qachon amalga oshmaydigan xom xayoldir. Chunki u yerda hech qanday to'lov, evaz yoki fidya qabul qilinmaydi.

So'ngra Alloh taolo o'sha azobning haqiqatini bayon qilib: "Albatta, u (do'zax) Lazodir", deydi. "Laza" – do'zaxning eng qattiq alangalanib, qaqrab yonadigan olovlaridan biridir. Bu olov shu qadar qizg'inki, u badanning terisini shilib, a'zolarni kuydiradi. Uning alangasi nihoyatda kuchli bo'lib, har tomondan gunohkorlarni o'rab oladi. Bu olov dunyoda haqdan yuz o'girgan, Alloh va Uning Rasuliga itoat qilishdan bosh tortgan, mol-dunyo yig'ib, uni xazinalariga joylab, Allohning haqqini bermagan kimsalarni chaqiradi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Qiyomat kunida hech qanday fidya, to'lov yoki evaz azobdan qutqara olmaydi. Har bir inson o'zi qilgan amallari uchun javob beradi.
2. Do'zax azobi haqiqatdir va u shu qadar dahshatliki, uni tasavvur qilishning o'zi kishini vahimaga soladi. Bu azobdan qutulishning yagona yo'li – dunyoda Allohga iymon keltirish va Uning amrlariga itoat qilishdir.
3. Mol-dunyoga berilib, Allohning haqlarini (zakot, sadaqa va boshqa ibodatlarni) tark etish – insonni halokatga olib boradigan xavfli yo'ldir. Boylik Allohning ne'mati, lekin undagi haqni ado etish – bandaning burchidir.
4. Ushbu oyat mo'minlarga go'zal bashorat beradi: kimki dunyoda Allohga itoat qilib, Uning yo'lida yursa, bunday dahshatli azobdan omon qoladi va jannat ne'matlariga erishadi. Bu – Allohning rahmati va marhamatidir.