Аль-Мааридж сүрөсү — Аят 15

1. Сөздөрдүн мааниси:

• كَلَّا (калла): «Жок!», «Андай эмес!» деген мааниде — мурунку айтылган ойду (кутулуу үчүн төлөм берүүнү) катуу түрдө четке кагуу.
• إِنَّهَا (иннаха): «Чындыгында ал» — мында «ал» деп тозок отуна ишарат кылынат.
• لَظَى (лаза): Тозоктун ысык, кайнаган, жалындаган отунун аталышы; күйүп турган жалын дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына аятта каапыр адамдын дүйнөдө күнөөлөрүнөн кутулуу үчүн балдарын, жубайын, бир туугандарын, бүткүл жер жүзүндөгү адамдарды баарын кун катары берип, өзүн куткарып алууну каалаган тилеги четке кагылат. Ага: «Жок! Андай болбойт!» деп айтылат. Анткени аны куткара турган эч нерсе жок. Ал эми ал көргөн нерсе — тозоктун өзү. Ал от кайнап, жалындап турат, ысыгы катуу. Анын жалыны беттин терисин, баштын терисин жана дененин башка бөлүктөрүн жулуп ала тургандай күчтүү. Ошондой эле бул от дүйнөдө акыйкаттан жүз буруп, Аллахка жана Анын элчисине моюн сунбаган, мал-мүлкүн жыйнап, аны сандыктарга топтогон, бирок андагы Аллахтын үлүшүн (милдеттүү төлөмдөрдү) бербеген адамдарды өзүнө чакырат. Башкача айтканда, ал адамдын кылган иштери ага тозоктун азабын татыктуу кылган.

1. Алынган пайдалар (сабактар):

• Кудайдын адилеттиги: Эч ким башка бирөөнүн кундуу төлөмү менен же дүйнөлүк байлыгы менен тозоктон кутулбайт. Ар ким өз ишине жооп берет. Бул — Аллахтын адилет сотунун кепили.
• Тозоктон коркуу жана ага даярдык кылуу: Аят тозоктун отунун ысыктыгын эскертип, адамды андан сактанууга чакырат. Бул — ыймандуу адамдын жүрөгүндө коркуу менен үмүттү бирге кармап, жакшылыкка умтулуусуна түрткү берет.
• Дүйнө байлыгынын өткөөлдүгү: Мал-мүлк жыйноо жана аны сактап, милдеттүү төлөмдөрдү бербөө — тозокко алып бара турган себептердин бири. Бул адамды дүйнөгө берилип кетүүдөн сактап, байлыкты Аллах ыраазылыгы үчүн сарптоого үндөйт.
• Исламдын жөнөкөйлүгү жана ачыктыгы: Кудайдын эскертүүсү ачык-айкын: акыйкаттан жүз бурбай, Аллахка жана Анын элчисине моюн сунуу — куткаруунун жолу. Бул ар бир адамга түшүнүктүү жана жеткиликтүү чакырык.
• Курандын насааттык күчү: Аят адамды ойлонтуп, өзүнүн акыбетин ойлоп, жакшылыкка бет алуусуна, Аллахтын ырайымын үмүт кылуусуна жардам берет. Куран — жүрөктү ойготкон, туура жолго баштаган китеп.