Naba surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• Rabb: Egasi, yaratuvchisi va tarbiyachisi.
• Xitob: So'zlash, gapirish, murojaat qilish.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali oyatda Alloh taolo o'zining ulug'vorligi va qudratini bayon qilmoqda. U osmonlar, yer va ular o'rtasidagi barcha narsalarning Robbisi, ya'ni Egasi va Yaratuvchisidir. U Rahmondir – dunyo va oxiratda bandalariga rahm qiluvchidir. Uning rahmati barcha maxluqotlarni qamrab olgan.

Keyin Alloh taolo o'zining buyukligini yana bir jihatini bildiradi: "Ular Undan biror so'z bilan gapira olmaydilar" – ya'ni osmonlar va yer ahli, barcha maxluqotlar, hatto farishtalar ham Alloh huzurida O'z ixtiyorlari bilan gapira olmaydilar. Ular faqat Allohning izni bilangina so'zlashishlari mumkin. Qiyomat kunida esa hech kim Allohning ruxsatisiz shafoat qila olmaydi, gapira olmaydi, hatto bir og'iz so'z aytishga ham qodir emaslar. Bu Allohning qudrati va hukmronligining cheksizligini ko'rsatadi.

Foydalar va saboqlar:

1. Allohning buyukligi va qudrati – Osmonlar, yer va ular o'rtasidagi barcha narsalarning Robbisi bo'lgan Zotning huzurida hech kimning so'zlashishga jur'ati yo'q. Bu bizga Allohning ulug'vorligini va Uning oldida o'zimizning ojizligimizni eslatadi.
2. Rahmon ismining umid bag'ishlashi – Allohning "Rahmon" ekanligi, Uning rahmati keng ekanini bildiradi. Garchi Uning huzurida gapirishga kuchimiz bo'lmasa-da, Uning rahmati tufayli Unga iltijo qilishimiz, duo qilishimiz mumkin. Bu mo'minlarga katta umid va taskin beradi.
3. Shafoat faqat Allohning izni bilan – Qiyomat kunida hech kim hech kimga shafoat qila olmaydi, faqat Alloh izn bergan kishilargina shafoat qilishlari mumkin. Bu bizni faqat Allohga tavakkal qilishga, Ungagina ibodat qilishga undaydi.
4. Tavba va amali solihga chaqiriq – Ushbu oyat insonni o'ylashga undaydi: agar Alloh huzurida gapirishga ham kuchimiz bo'lmasa, unda bizning najotimiz faqat amali solih va tavba orqali bo'ladi. Shuning uchun har bir inson o'z hayotini Allohga itoat bilan o'tkazishi, gunohlardan saqlanishi va yaxshi amallar qilishi lozim.
5. Allohning huzurida kamtarlik – Bu oyat bizga Alloh oldida kamtar bo'lishni, Uning buyukligini tan olishni va Unga nisbatan hurmat-ehtiromda bo'lishni o'rgatadi.