Ан-Наба сүрөсү — Аят 37

1. Сөздөрдүн мааниси:

• رَبِّ: Рабби — тарбиялоочу, башкаруучу, ээси.
• السَّمَاوَاتِ: асмандар.
• الْأَرْضِ: жер.
• الرَّحْمَٰنِ: Ар-Рахман — дүйнө менен акыреттеги бардык жаратылгандарга мээрими кеңири жеткен, чексиз ырайымдуу.
• لَا يَمْلِكُونَ: алар ээ эмес, колунда жок, бийлиги жетпейт.
• خِطَابًا: сүйлөшүү, кайрылуу, сөз айтуу (бул жерде Аллахка эч ким өз алдынча кайрылып, сурай албайт деген мааниде).

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала Өзүнүн улуулугун жана бийлигинин кеңдигин баяндайт. Ал — асмандардын, жердин жана алардын ортосундагы бардык нерселердин Раббиси, башкаруучусу жана тарбиялоочусу. Ал эч нерсеге муктаж эмес, ал эми бардык жаратылгандар Ага муктаж. Ал — Ар-Рахман, б.а. ырайымы дүйнөдө да, акыретте да бардык жаратылгандарды камтыган Зат.

Аяттын уландысында: «Алар Ага (Аллахка) эч кандай сүйлөшүүгө, кайрылууга ээ эмес» деп айтылат. Бул жердеги «алар» деген сөз асмандагы жана жердеги бардык жаратылгандарды — периштелерди, пайгамбарларды, адамдарды жана жиндерди камтыйт. Башкача айтканда, эч ким Аллахтын уруксатысыз Ага кайрылып, сурай албайт, эч ким Анын алдында өз алдынча сүйлөй албайт, эч ким Анын уруксатысыз шапаат кыла албайт. Бардык иштер Анын буйругу жана уруксаты менен гана болот. Бул аят Аллахтын абсолюттук бийлигин жана жаратылгандардын Ага болгон толук муктаждыгын жана баш ийүүсүн ачык көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын улуулугун таануу: Асмандардын, жердин жана алардын ортосундагы бардык нерселердин Раббиси болгон Аллахтын кудурети чексиз экенин билип, Ага болгон ишенимди бекемдөө.
• Аллахтын ырайымына үмүт кылуу: Ал — Ар-Рахман, Анын ырайымы дүйнө менен акыретте бардык жаратылгандарды камтыйт. Бул анын ырайымынан үмүт үзбөөгө жана Ага жакындоого чакырат.
• Аллахка болгон муктаждыкты сезүү: Эч ким Ага өз алдынча кайрыла албайт, баары Анын уруксатына муктаж. Бул адамдын Аллахка болгон баш ийүүсүн жана тообо кылуусун күчөтөт.
• Шапааттын Аллахтын уруксаты менен гана болорун билүү: Бул адамды Аллахтан башкаларга сыйынуудан жана алардан өз алдынча жардам суроодон сактайт, тавхидди (Аллахтын жалгыздыгын) бекемдейт.
• Акырет күнүнүн чындыгын эстөө: Бул аят акырет күнүндөгү эсеп-кысапты жана Аллахтын алдында баарынын жооп берерин эстетип, жакшы амалдарды кылууга түрткү берет.
• Исламдын жөнөкөйлүгү жана адилеттиги: Аллах эч кимге күчү жетпеген нерсени жүктөбөйт, Анын уруксаты менен гана сүйлөө жана суроо мүмкүнчүлүгү берилет. Бул Исламдын адилеттүү жана ырайымдуу дин экенин көрсөтөт.