Sure Enfâl — Ayet 58

Kelime Anlamları:

• Tahâfe (تَخَافَنَّ): Korkmak, endişe etmek, bir tehlike sezmek.
• Hıyânet (خِيَانَةً): Ahde vefasızlık, sözünde durmamak, güveni kötüye kullanmak.
• Fenbiz (فَانبِذْ): Atmak, fırlatmak, geri vermek, iptal etmek.
• Alâ sevâin (عَلَىٰ سَوَاءٍ): Eşit bir şekilde, iki tarafın da aynı şekilde bilgi sahibi olması, açık ve net bir durum.

Tefsir:

Ey Peygamber! Eğer antlaşma yaptığın bir topluluktan, verdikleri sözü tutmayacaklarına dair güçlü bir korku ve endişe duyarsan, onların hainlik emarelerini sezersen, sakın onları gafil avlama. Önce onlara haber ver ki antlaşma bozulmuştur. Onlara, "Artık aramızda antlaşma yoktur" de ve bu antlaşmayı açıkça onların yüzüne at, iptal et. Bu öyle bir şekilde olsun ki, iki taraf da antlaşmanın bozulduğunu eşit derecede bilsin. Sen de onlar da bu konuda aynı bilgiye sahip olun. Böylece ne sen onlara hainlik etmiş ol, ne de onlar sana hainlik etme fırsatı bulsun.

Burada Allah Teâlâ, Müslümanlara çok önemli bir ahlâk dersi vermektedir: Savaş ve düşmanlık durumunda dahi hainlik yapılmaz. Bir antlaşma varsa, o antlaşmaya sadık kalınır. Eğer karşı tarafın hainlik yapacağından endişe ediliyorsa, antlaşma açıkça ve net bir şekilde feshedilir; kimse aldatılmaz, kimse gafil avlanmaz. Çünkü Allah, hainleri asla sevmez.

Bu âyet, İslam'ın ne kadar yüce bir ahlâk üzere kurulduğunu gösterir. Düşmanla bile olsa, verilen sözde durmak, ahde vefa göstermek esastır. Müslüman, sözünde duran, güvenilir ve dürüst olan kimsedir. Bu vasıflar, Müslüman'ın şiarıdır. İslam'ın bu yüce ahlâkı, insanlığa huzur ve güven getirir. Bir toplumda güven varsa, orada barış ve huzur vardır. İşte İslam, bu güveni tesis etmek için gelmiştir.

Sevgili kardeşim, bu âyetten alacağımız büyük dersler vardır: Bizler de günlük hayatımızda, ticaretimizde, komşuluk ilişkilerimizde, kısacası her alanda dürüst ve güvenilir olmalıyız. Verdiğimiz sözleri tutmalı, emanete hıyanet etmemeliyiz. Unutmayalım ki Allah, hainleri sevmez; ama O'nun sevgisini kazananlar, emin ve güvenilir olanlardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'e "Muhammedü'l-Emin" (Güvenilir Muhammed) denmesi, onun bu yüce ahlâkının bir göstergesidir. Biz de O'nun ümmeti olarak bu güzel ahlâkı hayatımıza taşımalıyız.