سوره انفال — آیه 73

معانی کلمات:

• أَوْلِيَاءُ: یاران، یاوران و سرپرستان.
• فِتْنَةٌ: آزمایش و گرفتاری، و در اینجا به معنای گمراهی و آشوب و فساد.
• فَسَادٌ: تباهی و خرابی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه حکم مهمی را بیان میفرماید که اساس روابط مسلمانان با غیرمسلمانان را مشخص میکند. میفرماید: کسانی که کافر شدند، برخی از آنان یاور و سرپرست برخی دیگرند. آنان در برابر مؤمنان، متحد و پشتیبان یکدیگرند و با یکپارچگی خود، در پی تضعیف اسلام و مسلمانان هستند. بنابراین، مؤمنان نباید آنان را به دوستی و سرپرستی بگیرند و نباید به آنان اعتماد کنند.

سپس خداوند هشدار میدهد: اگر شما مؤمنان، آنچه را که به آن فرمان داده شدهاید - یعنی یاری رساندن به یکدیگر و قطع رابطه با کافران - انجام ندهید، فتنه و آشوبی بزرگ در زمین پدید میآید و فسادی عظیم رخ میدهد. زیرا در آن صورت، کفر قوت میگیرد و اسلام ضعیف میشود و مؤمنان در برابر دشمنان خود تنها میمانند و نمیتوانند در برابر هجوم آنان مقاومت کنند. این امر سبب میشود که مردم از راه خدا بازمانند و دین خدا تضعیف گردد.

فواید و پیامهای آیه:

• اتحاد مسلمانان رمز پیروزی است: این آیه به زیبایی نشان میدهد که وحدت و همبستگی مؤمنان، عامل اصلی حفظ دین و جامعه اسلامی است و پراکندگی آنان، زمینهساز سلطه دشمنان میشود.
• دشمنشناسی و مرزبندی با کافران: مؤمنان باید هوشیار باشند و روابط خود را با دشمنان دین بر اساس مصالح اسلامی تنظیم کنند، نه بر اساس احساسات یا منافع زودگذر.
• مسئولیت اجتماعی مؤمنان: هر مسلمانی در برابر سرنوشت جامعه اسلامی مسئول است و کوتاهی در یاری رساندن به برادران دینی، عواقب سنگینی برای همه به همراه دارد.
• قرآن، کتاب هدایت و سعادت: این آیه نشان میدهد که قرآن کریم برای تمام جنبههای زندگی بشر، از جمله روابط اجتماعی و سیاسی، برنامه دارد و راه سعادت و رستگاری را به انسان نشان میدهد.