Toriq surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• Akidu: hiyla-nayrang qilaman, tadbir qilaman.
• Kayd: hiyla, makr, yashirin tadbir.

Tafsir:

Mazkur oyatda Alloh taolo Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) va Qur'onga yolg'onchi deb bo'hton qilgan, haqni yashirib, botilni quvvatlashga urinayotgan kofirlarning hiyla-nayranglariga ishora qilmoqda. Ular o'zlarining yashirin makrlari bilan haq dinning tarqalishiga to'sqinlik qilmoqchi bo'lishadi. Ammo Alloh taolo ularning bu kirdikorlariga javoban, O'zining ham bir "kaydi" borligini bildirmoqda — ya'ni ularning hiylasiga qarshi Allohning ham tadbiri mavjud. Bu esa ularni o'z holiga qo'yib, muhlat berish va keyin esa ularni qattiq azob bilan ushlashdir. Alloh ularning makrlarini barbod qiladi, haq dinni esa g'olib qiladi. Payg'ambarimizga esa shoshilmaslik, ularning ustiga azob tushishini so'rab sabrsizlik qilmaslik buyuriladi, chunki Allohning va'dasi albatta amalga oshadi. Bu kofirlar uchun oxir-oqibatda halokat, xorlik va azob bor.

Foydalar:

1. Mo'minlarga sabr qilish va Allohning tadbiriga ishonish o'rgatiladi — zulm va hiyla qiluvchilar qanchalik kuchli bo'lmasin, Allohning ularga qarshi tadbiri ulardan ustundir.
2. Bu oyat musulmonlarga taskin beradi: dushmanlarning fitnasi qanchalik dahshatli ko'rinmasin, Alloh ularning rejalarini puchga chiqaradi va haqni yuksaltiradi.
3. Allohning "kayd"i — adolat va hikmat bilan amalga oshadigan mukofat yoki jazo ekanini, Uning zotiga nisbatan kamolot sifatlarini tasdiqlaydi.
4. Bu oyat insonni gunoh va zulmdan qaytaradi, chunki har bir yashirin hiyla Allohning nazarida bo'lib, ularning oqibati halokat ekanini eslatadi.