G'oshiya surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• Afalā yanzurūna: Ular (makkaga qarshi chiqqan va oxiratni inkor etgan kofirlar) o‘ylab, fikr yuritib, e’tibor bilan qaramaydilarmi?
• Ibil: Tuya. Bu yerda maxsus tuyalarning o‘zi nazarda tutilgan.
• Kayfa khuliqat: Qanday qilib ajoyib va hikmatli tarzda yaratilgan.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda oxiratni va qayta tirilishni inkor etuvchi kofirlarga o‘z qudratining buyukligini ko‘rsatuvchi dalillarni keltirmoqda. Ular o‘z ko‘zlari bilan ko‘rib turgan narsalarga nega e’tibor bermaydilar? Masalan, tuyaga qaranglar — u qanday ajoyib tarzda yaratilgan! Tuyaning vujudi shunday yaratilganki, u juda katta va baquvvat bo‘lishiga qaramay, odamlarga bo‘ysunadi, ularning xohishiga muvofiq yuradi, og‘ir yuklarni ko‘taradi va cho‘l-u biyobonlarda uzoq yo‘llarni bosib o‘tadi. Uning yaratilishidagi bu hikmat va uning odamlarga bo‘lgan bu xizmati, albatta, yaratuvchining buyuk qudrati va hikmatini ko‘rsatadi. Agar ular mana shu oddiy maxluqotga nazar solib, o‘ylab ko‘rsalar, Allohning hamma narsaga qodir ekanligini va o‘liklarni qayta tiriltirish ham Uning uchun oson ekanligini anglab yetgan bo‘lurlar edi.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

• Inson atrofidagi oddiy narsalarga ham o‘ylab, fikr yuritib qarashi kerak. Har bir maxluqotda Allohning qudrati va hikmatidan ibrat bor.
• Tuyaning yaratilishidagi ajoyib xususiyatlar — uning kattaligi, kuchi, chidamliligi va odamlarga bo‘ysunishi — Allohning cheksiz qudratining yaqqol dalilidir.
• Bu oyat insonni tabiatdagi mo‘jizalarni kashf etishga va ular orqali Yaratganni tanib, Unga yaqinlashishga chorlaydi.
• Alloh taolo o‘z bandalariga mehribon bo‘lib, ularga foyda keltiradigan maxluqotlarni yaratib qo‘ygan. Bu Uning rahmati va inoyatining belgisidir.
• Qayta tirilishni inkor etish aqlsizlikdir, chunki birinchi marta yaratishga qodir bo‘lgan Zot, albatta, qayta tiriltirishga ham qodirdir.