Sure Gâşiye — Ayet 17

Kelime Anlamları:

• Efelâ: "Hâlâ bakmazlar mı?" anlamında, hayret ve teşvik ifade eden bir soru edatıdır.
• Yenzurûne: Bakarlar, düşünerek ve ibret alarak bakarlar.
• El-ibil: Deve. Burada deve cinsinin tamamı kastedilir; özellikle de Arap yarımadasında bilinen, büyük gövdeli, uzun boyunlu hayvan.
• Keyfe hulikat: Nasıl yaratıldı? Yaratılışındaki harikalığa, düzene ve hikmete işaret eder.

Tefsir:

Allah Teâlâ, inkârcıları ve kıyameti yalanlayanları, etraflarındaki en bilindik varlıklara bakıp düşünmeye davet ediyor. Onlara diyor ki: "Şu deveye bir bakın! Nasıl yaratılmış?" Deve, o devasa gövdesiyle, uzun boynuyla, yumuşak ve geniş ayaklarıyla, sırtındaki hörgücüyle, çöldeki zorlu yaşama tam uyum sağlayacak şekilde yaratılmıştır. O kadar büyük olmasına rağmen insana boyun eğer, yük taşır, uzun yolculuklarda dayanır, az su ve az yiyecekle yetinir. Onun bu hâli, kendi kendine oluşmuş bir tesadüf değildir; onu böyle mükemmel bir şekilde yaratan, onu insanın hizmetine veren ve onun yaratılışında sayısız hikmetler bulunduran yüce bir Yaratıcı'nın varlığını apaçık gösterir. Eğer insan, bu bildiği ve her gün gördüğü hayvana düşünerek bakarsa, onu yaratan Allah'ın kudretini, ilmini ve hikmetini anlar. Ölüleri diriltmek, onun için hiç de zor değildir; çünkü deveyi yoktan yaratan, ölüleri de yeniden diriltmeye elbette kadirdir.

Faydalar:

• Bu ayet, imanın en önemli yollarından birinin tefekkür olduğunu öğretir. İnsan, çevresindeki varlıklara sıradan bir gözle değil, ibret ve düşünce gözüyle bakmalıdır.
• Deve gibi sıradan görünen bir varlıkta bile sayısız hikmet ve mucize vardır. Bu, Allah'ın kudretinin büyüklüğünü gösterir ve insanı O'na yaklaştırır.
• Allah'ın yaratmasındaki mükemmellik, aynı zamanda ahirette yeniden dirilişin mümkün olduğuna dair en güçlü delildir. Deveyi yaratan, ölüleri de diriltir.
• İnsan, kendisine hizmet eden bu hayvanlardan bile ders almalı ve nimetlerin kıymetini bilmelidir. Şükür, imanın bir gereğidir.