سوره فجر — آیه 15

معانی کلمات:

• ابتلاه: او را آزمایش کرد و امتحان نمود.
• فأکرمه: پس او را گرامی داشت و عزت بخشید.
• نعّمه: به او نعمت و آسایش فراوان داد (مانند مال، فرزند، مقام و رفاه).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از ویژگیهای ناپسند سرشت انسان اشاره میکند و میفرماید: هرگاه انسان را پروردگارش مورد آزمایش قرار دهد و او را گرامی بدارد و نعمتهای فراوانی مانند ثروت، فرزند و آسایش به او عطا کند، فوراً مغرور میشود و میپندارد که این نعمتها نشانه کرامت و برتری او نزد خداوند است. او با غرور و خودپسندی میگوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است» و گمان میکند که این بخششها به خاطر شایستگی و استحقاق خود اوست، نه به عنوان آزمایش و امتحان الهی. این طرز فکر، ناشی از نادانی انسان است که نمیداند خداوند گاهی نعمت میدهد تا او را بیازماید و گاهی نیز تنگدستی میدهد تا صبر او را بسنجد؛ پس نه ثروت، نشانه قطعی محبت خداوند است و نه فقر، نشانه خشم او.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای الهی همیشه نشانه رضایت و کرامت نیستند؛ بلکه گاهی وسیله آزمایش و سنجش بندگان هستند.
• انسان نباید به داشتههای خود مغرور شود و خود را برتر از دیگران ببیند، زیرا همه چیز از جانب خداست و ممکن است در هر لحظه تغییر کند.
• مؤمن باید در هر حال (چه در نعمت و چه در سختی) شکرگزار و صبور باشد و بداند که هر چه از جانب خداوند میرسد، خیر و حکمتی در آن نهفته است.
• این آیه به ما میآموزد که معیار کرامت نزد خداوند، تقوا و ایمان است، نه مال و مقام و ثروت.