Fəcr surəsi — Ayə 3

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• Şəf‘: Cüt, qoşa olan şey; iki-iki olan varlıqlar.
• Vətr: Tək, bir olan; cütlüyü olmayan.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə Öz qüdrətinə and içir. And içdiyi şeylərdən biri şəf‘ — yəni cüt olan hər şeydir; digəri isə vətr — yəni tək olan hər şeydir. Bu andda böyük bir hikmət və dərin bir məna vardır.

Bəzi alimlərə görə, şəf‘ bütün məxluqatdır; çünki onlar cüt-cüt yaradılmışdır: kişi və qadın, gecə və gündüz, yer və göy, isti və soyuq kimi. Hər şeyin bir cütü vardır. Vətr isə tək olan Allahdır; Onun heç bir bənzəri, cütü və şəriki yoxdur. O, təkdir, birdir, əzəlidir və əbədidir.

Başqa bir izaha görə isə, vətr də məxluqata aiddir; çünki yaradılmışlar ya cüt, ya da tək olur. Beləliklə, Allah həm cüt olan, həm də tək olan hər şeyə and içərək insanın diqqətini Onun yaratdığı sonsuz düzənə və qüdrətinə yönəldir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, kainatdakı hər şey — cütü ilə təki ilə, görünəni ilə görünməyəni ilə — Uca Allahın varlığına və birliyinə dəlalət edir. Elə buna görə də Allah bu qədər böyük varlıqlara and içir ki, insan düşünsün, ibrət götürsün və Rəbbini tanısın.

Ey insan! Bir dəfə ətrafına bax: gecə-gündüzün növbə ilə gəlib-getməsi, kişi-qadının cütlük yaratması, hər şeyin bir cütünün olması — bunlar təsadüf deyil. Bunların hamısını tək və misilsiz olan Allah yaratmışdır. O Allah ki, heç bir şəriki, bənzəri və cütü yoxdur. Bu ayə qəlbini Onun məhəbbəti ilə doldurmaq, Onun böyüklüyünü dərk etmək və Ona tərəf yönəlmək üçün bir dəvətdir. Gəl, sən də bu dəvətə qulaq as və Rəbbini tanı!