سوره توبه — آیه 116

معانی کلمات:

• مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ: فرمانروایی و مالکیت مطلق بر آسمانها و زمین.
• یُحْیِی وَیُمِیتُ: زنده میکند و میمیراند؛ یعنی حیات و مرگ تنها به دست اوست.
• وَلِیٍّ: سرپرست و کارسازی که امور بندگان را تدبیر کند.
• نَصِیرٍ: یاوری که در برابر دشمنان یاری رساند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حقیقتِ مالکیت و فرمانرواییِ مطلق خود را بر تمام هستی بیان میکند. او یگانه مالک آسمانها و زمین و هر آنچه در آنهاست میباشد و هیچ شریکی در آفرینش، تدبیر و حکمرانی ندارد. زنده کردن و میراندنِ بندگان تنها به دست اوست؛ هر که را بخواهد زنده میدارد و هر که را بخواهد میمیراند و هیچکس در این امر با او شریک نیست. سپس به بندگان هشدار میدهد که ای مردم! شما هیچ سرپرست و کارسازی جز خدا ندارید که امورتان را سامان دهد، و هیچ یاوری جز او نیست که شما را در برابر دشمنان یاری کند و از شما دفاع نماید. پس تنها باید به او پناه ببرید و از او یاری بطلبید.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید در مالکیت و ربوبیت، پایهی ایمان است؛ کسی که بداند همهچیز به دست خداست، دل به غیر او نمیبندد.
• حیات و مرگ، دو نعمت بزرگ الهی هستند که نشانهی قدرت و حکمت اوست و انسان را به یاد آخرت و حسابرسی میاندازد.
• ناامیدی از یاریِ غیر خدا، انسان را به توکل واقعی بر خداوند میرساند و او را از ترس و وابستگی به مخلوقات میرهاند.
• این آیه، مایهی آرامش و امید مؤمنان است؛ زیرا میدانند سرپرست و یاورشان خدایی است که مالک همهچیز است و هرگز بندگان مؤمن خود را تنها نمیگذارد.
• شناخت این حقیقت، انسان را به عبادت خالصانه و اطاعت از فرمانهای الهی ترغیب میکند و او را از شرک و ریا دور میسازد.