Ат-Тауба сүрөсү — Аят 94

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• يَعْتَذِرُونَ — عُذْر айтышат, шылтоо келтиришет.
• لَن نُّؤْمِنَ لَكُمْ — силерге ишенбейбиз, силердин сөзүңөрдү чын деп кабыл албайбыз.
• نَبَّأَنَا — бизге кабар берди, билдирди.
• عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ — жашыруун жана ачык нерселердин баарын Билүүчү (Аллах).
• تُرَدُّونَ — кайтарыласыңар, кайтарып берилесиңер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Эй ыймандуулар, согушка чыкпай калган эки жүздүүлөр силер согуштан кайтып келгенде, жалган шылтоолорду айтып, өздөрүн актоого аракет кылышат. Эй Пайгамбар, аларга айт: «Шылтоо келтирбегиле, биз силерге ишенбейбиз. Аллах бизге силердин ички сырларыңардан кабар берди. Аллах жана Анын элчиси силердин иш-аракеттериңерди көрөт: эгер тообо кылып, жакшылыкка кайтсаңар — пайдаңар өзүңөргө, эгер эки жүздүүлүгүңөрдө туруп берсеңер — зыяныңар өзүңөргө. Кийин силер жашыруун жана ачык нерселердин баарын Билүүчү Аллахка кайтарыласыңар, ошондо Ал силерге кылган иштериңердин баарын билдирет жана ага жараша сыйлык же жаза берет».

Бул аятта эки жүздүүлөрдүн жалган шылтоолору ашкереленет. Алар согушка барбай калып, кайтып келгенде өздөрүн актоо үчүн түрдүү жалган себептерди айтышат. Бирок Аллах алардын ички сырларын Пайгамбарына вахий аркылуу билдирип койгон. Ошондуктан алардын шылтоолору кабыл алынбайт. Аларга тообо кылуу жана жакшы иштерди кылуу мүмкүнчүлүгү берилет — анткени Аллах жана Анын элчиси алардын келечектеги иш-аракеттерин көрөт. Акыретте болсо ар бир адам Аллахтын алдында жооп берет, Ал аларга кылган иштеринин баарын билдирет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах баарын билет — жашыруун да, ачык да. Бул ыймандуу адамды ар дайым чынчыл болууга, эки жүздүүлүктөн алыс болууга үндөйт.
• Тообо эшиги ар дайым ачык — аятта айтылгандай, адам кандай гана күнөө кылбасын, тообо кылып, жакшылыкка кайтууга мүмкүнчүлүгү бар. Бул Аллахтын ырайымынын кеңдигин көрсөтөт.
• Жалган шылтоо эмес, чынчылдык — Ислам чынчылдыкты, ачык-айкын болууну талап кылат. Жалган актоо адамды Аллахтын алдында да, адамдардын алдында да уятка калтырат.
• Иш-аракеттердин жообу бар — ар бир кылган ишибиз үчүн жооп беребиз. Бул бизди жакшылыкка умтулууга, жамандыктан качууга түрткү берет.
• Аллахтын илими чексиз — Ал биздин ичибиздегини да, сыртыбыздагыны да билет. Ушуну эстен чыгарбай, ар дайым Аллахтын ыраазылыгын көздөп жашоо — бакыттын жолу.