Balad surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• Ayahsab — o'ylaydimi, gumon qiladimi?
• Lan yaqdira — hech qachon kuch yeta olmaydi, qodir bo'la olmaydi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo insonning o'z kuch-qudrati va to'plagan mol-mulkiga berilib, o'zini hammadan ustun qo'yganini qoralaydi. Inson o'zining boyligi, kuchi va imkoniyatlariga suyanib, o'ziga nisbatan hech kimning kuch yeta olmasligini, hech kim undan hisob so'ray olmasligini o'ylaydi. U gunoh va ma'siyatlarga qo'l urib, o'zini bemalol his qiladi, go'yo uning ustidan hech qanday hukm chiqarilmaydi.

Bu oyatda insonning bunday xayoli qanchalik noto'g'ri ekaniga ishora bor. Chunki inson qanchalik kuchli, boy va qudratli bo'lmasin, Alloh taolo har narsaga qodirdir. Uning hukmi va qozosi hech kimdan o'tib keta olmaydi. Inson o'zining ojizligini unutib, o'zini mustaqil deb hisoblasa, bu — katta xato va g'ururdir. Alloh taolo har bir insondan hisob oladi va hech kim Uning qudratidan qochib qutula olmaydi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Inson o'z kuchi va boyligiga emas, balki Allohning qudratiga tayanishi lozim. Moddiy imkoniyatlar insonni Allohning jazosidan himoya qila olmaydi.
2. Har bir inson o'z qilmishlari uchun javob berishini yodda tutishi kerak. Gunoh qilishda o'zini erkin his qilish — bu shaytonning vasvasasi va insonning o'zini aldashidir.
3. Alloh taoloning qudrati cheksizdir. U har bir ishga qodir, har bir insondan hisob olishga qodirdir. Shuning uchun inson doimo Uning oldida kamtar bo'lishi va Uning buyruqlariga itoat etishi zarur.
4. Bu oyat insonni tafakkurga chorlaydi: o'z kuchiga berilib, Allohni unutgan kishi oxir-oqibat o'zining ojizligini anglab yetadi. Yaxshisi, bu haqiqatni dunyoda anglab, tavba qilishdir.