سوره شمس — آیه 7

معانی کلمات:

• نَفْسٍ: نفس انسانی، اعم از مرد و زن، و تمامی نفوس بشری.
• ما سَوَّاها: «ما» در اینجا مصدریّه است و معنای «تسویه» را میرساند؛ یعنی کامل کردن و متعادل ساختن خلقتِ آن، بهگونهای که اعضا و قوای آن در حدّ اعتدال و تناسب آفریده شود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به «نفس» و به «تسویه و تکمیل خلقت آن» سوگند یاد میکند. منظور از «تسویه» آن است که خداوند نفس انسانی را با ساختاری منظم، متعادل و متناسب با هدفی که برای آن آفریده شده، خلق کرده است؛ بهگونهای که هم جسم او معتدل و هم روح او دارای قوای ادراک، اراده و اختیار است. این سوگند، بر شرف و عظمت نفس انسانی و بر دقّت و حکمت آفرینش آن تأکید دارد. همچنین ذکر «نفس» به صورت نکره، برای بیان کثرت و عمومیت است؛ یعنی تمامی نفوس بشری در این سوگند داخلاند و خداوند به همه آنها و به تسویه و تکمیل خلقتشان قسم یاد کرده است.

فواید و پیامهای آیه:

• شناخت عظمت و پیچیدگی خلقت نفس انسانی، انسان را به شناخت خالق حکیم و توانا رهنمون میشود و ایمان او را به خداوند تقویت میکند.
• آفرینش متعادل و هدفمند نفس، نشان میدهد که انسان برای هدفی بلند و رسالتی بزرگ آفریده شده است؛ بنابراین نباید خود را به امور پست و گناه آلوده سازد.
• سوگند خداوند به نفس، بیانگر کرامت و ارزش والای انسان در نظام آفرینش است و او را به خودسازی و شکوفایی استعدادهای خدادادی تشویق میکند.
• توجه به این نعمت بزرگ (وجود نفس و تسویه آن)، انسان را به شکرگزاری از پروردگار و استفاده صحیح از این نعمت در مسیر بندگی و تقوا وا میدارد.