Shams surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلْهَمَهَا – Unga ilhom berdi, tushuntirdi, anglatdi.
• فُجُورَهَا – Uning yomon ishlari, gunohlari va yovuzlik yo‘li.
• تَقْوَاهَا – Uning yaxshi ishlari, taqvosi va Allohdan qo‘rqib, gunohlardan saqlanish yo‘li.

Tafsir:

Alloh taolo har bir nafsni (jonni) yaratib, unga mukammal bir tuzilish va qobiliyat ato etdi. So‘ngra unga yaxshilik va yomonlikni, gunoh va taqvoni, to‘g‘ri yo‘l va noto‘g‘ri yo‘lni ilhom orqali anglatdi. Ya’ni, har bir insonning qalbida yaxshilikni qilish va yomonlikdan qochishga qodir bo‘lgan ichki bir tuyg‘u va aql-idrokni joylashtirdi. Unga nima yaxshi-yu, nima yomon ekanini o‘rgatdi, lekin uni majburlashsiz, ixtiyoriy ravishda tanlash uchun qoldirdi. Shunday qilib, inson o‘z irodasi bilan yo fojir (gunohkor) bo‘lishi yoki taqvodor bo‘lishi mumkin. Bu ilhom – Allohning rahmati bo‘lib, hech kimning "bilmadim" deb uzr aytishiga o‘rin qoldirmaydi.

Foydalar:

• Alloh har bir insonga yaxshilik va yomonlikni farqlash qobiliyatini bergan, demak, har kim o‘z qilmishlari uchun mas’uldir.
• Insonning qalbida yaxshilikka moyillik bor, shuning uchun har kim taqvo yo‘lini tanlashga qodir.
• Bu oyat insonning qadrini ulug‘laydi – u shunchaki majburlangan maxluq emas, balki iroda va aql egasidir.
• Har bir inson o‘z nafsini poklash va yomonliklardan saqlash imkoniyatiga ega, bu esa Islomning inson hayotiga bergan ulkan hurmatini ko‘rsatadi.