Sura Fotiha — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• الْحَمْدُ — to'liq maqtov, go'zal vasflar bilan ta'riflash.
• رَبِّ — Egasi, hukmdori, tarbiyachisi, barcha ishlarini boshqaruvchisi.
• الْعَالَمِينَ — "Olamlar" degani bo'lib, Allohdan boshqa mavjud bo'lgan barcha narsalar — insonlar, jinlar, farishtalar, osmonlar, yer va ulardagi barcha maxluqotlar.

Tafsir:

Barcha maqtovlar, go'zal vasflar va mukammal sifatlar yolg'iz Allohga xosdir. U o'zining barcha sifatlari bilan kamolot sohibidir — Uning har bir ishi hikmatli, har bir hukmi adolatli, har bir ne'mati keng va cheksizdir. U zotning zohiriy va botiniy, diniy va dunyoviy ne'matlari son-sanoqsizdir. Shuning uchun ham U zotgagina hamd va shukr qilish lozim.

Alloh taolo barcha olamlarning Robbisi — ya'ni ularning Yaratuvchisi, Egasi va Tarbiyachisidir. U barcha maxluqotlarni yo'qdan bor qilgan, ularning rizqlarini beradi, ularni parvarish qiladi va boshqaradi. Uning rabubiyati (egaliği) barcha olamlarni qamrab olgan — osmonlar, yer, ular orasidagi barcha narsalar, ko'rinadigan va ko'rinmaydigan barcha mavjudotlar. U zot o'zining xos bandalari — mo'minlarni iymon va solih amallar bilan tarbiyalaydi, ularni kamolot sari yetaklaydi.

Bu oyatda Alloh taolo o'z bandalariga U zotni hamd qilishni buyuradi, chunki U yolg'iz o'zi shu hamdga loyiqdir. Hech bir maxluqot — na farishta, na payg'ambar, na boshqa biror narsa — Allohga tenglashib bo'lmaydigan bu ulug' hamdga sherik bo'la olmaydi.

Foydalar:

• Bu oyat mo'min qalbini Robbisi bilan bog'laydi va unga har lahzada Allohning ne'matlari ichida yashayotganini eslatadi. Inson shu oyatni tilga olar ekan, o'zining butun borlig'i bilan Allohga qarzdor ekanini his qiladi va shukr qilishga undaladi.
• "Rabbul-olamiyn" degan so'zda inson o'zining yolg'iz emasligini, balki buyuk va qudratli Zotning rahmati va tarbiyasi ostida ekanini anglaydi. Bu esa qalbga tinchlik va sokinlik bag'ishlaydi.
• Bu oyat musulmonga kamtarlikni o'rgatadi — chunki u o'zini butun olamlar ichida kichik bir zarra ekanini, lekin shu bilan birga Allohning mehribon tarbiyasi ostida ekanini biladi.
• Har bir namozda bu oyatni o'qish orqali mo'min hayotining har bir sohasida Allohga hamd aytishga, U zotni ulug'lashga va Unga shukr qilishga odatlanadi. Bu esa insonni har doim ijobiy qarashli, shukr qiluvchi va xursand bo'luvchi shaxsga aylantiradi.