سوره یونس — آیه 91

معانی کلمات:

• آلْآنَ: آیا اکنون (ایمان میآوری)؟
• عَصَیْتَ: نافرمانی کردی.
• قَبْلُ: پیش از این.
• الْمُفْسِدِینَ: تباهکاران و فسادانگیزان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به فرعون میفرماید: آیا اکنون که غرقاب در برابرت قرار گرفته و مرگ را با چشمان خود میبینی، ایمان میآوری و به ربوبیت من اعتراف میکنی؟! در حالی که پیش از این، تمام عمرت را در نافرمانی و سرکشی در برابر من گذراندی و از جمله کسانی بودی که در زمین فساد میکردند، مردم را گمراه میساختی و آنان را از راه حق بازمیداشتی. این ایمانِ در آستانهی مرگ، نه از روی یقین و اخلاص، بلکه از سرِ ناچاری و ترس از عذاب است؛ بنابراین پذیرفته نیست و سودی برایت نخواهد داشت. در روایت آمده است که جبرئیل علیهالسلام گل و لای دریا را به دهان فرعون انداخت تا نتواند کلمهی شهادت را بر زبان آورد و این سخن خداوند را به او گفت.

فواید و پیامهای آیه:

1. توبه و ایمان در لحظهی مشاهدهی مرگ و عذاب، پذیرفته نیست؛ چرا که ایمانِ اضطراری و از روی ناچاری، ارزشی ندارد.
2. تأخیر در توبه و ایمانآوردن، کاری بسیار خطرناک است؛ زیرا انسان نمیداند مرگ چه زمانی فرا میرسد و فرصت توبه از او گرفته میشود.
3. کسانی که نهتنها خود گمراهاند، بلکه دیگران را نیز گمراه میکنند و در زمین فساد مینمایند، سزاوار خشم و عذاب الهی هستند.
4. خداوند متعال در نهایتِ قدرت و حکمت، بر مستکبران چیره میشود و هیچ قدرتی در برابر ارادهی او تاب مقاومت ندارد؛ پس انسان باید پیش از فرا رسیدن مرگ، به درگاه خدا بازگردد و از گناهان خود توبه کند.