سوره یونس — آیه 90

## معانی واژگان

• جاوَزْنا: عبور دادیم، از دریا گذراندیم.
• بَغْیًا: ستم‌کردن و تجاوز از حد.
• عَدْوًا: دشمنی و تعدّی.
• أَدْرَکَهُ الْغَرَقُ: غرق شدن او را فرا گرفت و در آستانه هلاکت قرار گرفت.

## تفسیر آیه

ما بنی‌اسرائیل را از دریا عبور دادیم و آنان را به سلامت به آن سوی دریا رساندیم. اما فرعون و لشکریانش از پی آنان روانه شدند، نه برای راهنمایی یا عبرت‌آموزی، بلکه از روی ستم و دشمنی، تا آنان را بازگردانند و نابود کنند. آنان نیز وارد دریا شدند و در پی بنی‌اسرائیل رفتند. اما چون موج‌های مرگبار دریا فرعون را در محاصره گرفت و غرق شدن او را فرا رسید و دیگر هیچ راه نجاتی برایش نماند، در آن لحظه‌ی حساس و بی‌بازگشت، زبان به اعتراف گشود و گفت: «ایمان آوردم که هیچ معبود برحقی نیست جز آنکه بنی‌اسرائیل به او ایمان آوردند و من از تسلیم‌شدگان و فرمانبرداران او هستم.»

اما این ایمانِ در آستانه مرگ، نه از روی یقین و باور قلبی، بلکه از سر ناچاری و ترس از هلاکت بود. او در تمام عمر خود، دعوت حق را انکار کرده و با آیات الهی به ستیز برخاسته بود و اکنون که مرگ را با چشمان خود دید، ادعای ایمان کرد؛ اما این ایمانِ اضطرار، هرگز پذیرفته نمی‌شود، زیرا ایمانِ حقیقی آن است که در حال اختیار و با آگاهی و محبت، انسان به پروردگارش روی آورد.

## فواید و پیام‌های آیه

1. نصرت الهی برای مؤمنان: خداوند هرگز بندگان مؤمن خود را در سختی‌ها رها نمی‌کند. همان‌گونه که بنی‌اسرائیل را از دریا عبور داد و دشمنانشان را غرق کرد، مؤمنان نیز در برابر سختی‌ها باید به یاری خدا امیدوار باشند.
2. ایمانِ در حال اضطرار ارزشی ندارد: انسان باید در تمام عمر خود، با اختیار و آگاهی به سوی خدا بیاید، نه اینکه تنها در لحظه‌های سختی و ناچاری به یاد خدا بیفتد. ایمانِ حقیقی، ایمانی است که در راحتی و سختی، در نهان و آشکار، همراه انسان باشد.
3. غرور و تکبر، سرانجام به ذلت می‌کشد: فرعون که خود را «ربّ اعلی» می‌خواند و ادعای خدایی داشت، در نهایت با ذلت و خواری، در برابر همان خدایی که انکارش می‌کرد، سر تعظیم فرود آورد و اعتراف به بندگی کرد. این درس بزرگی است که هیچ قدرتی در برابر اراده الهی تاب مقاومت ندارد.
4. پشیمانیِ بی‌فایده: فرعون در آن لحظه پشیمان شد و ایمان آورد، اما پشیمانی او سودی نداشت. این هشدار به همه ماست که فرصت‌ها را غنیمت بشماریم و پیش از فرا رسیدن مرگ، به اصلاح خود بپردازیم.
5. محبت خداوند به بندگان مخلص: خداوند با اینکه فرعون را غرق کرد، اما بنی‌اسرائیل را نجات داد و این نشان‌دهنده آن است که خداوند همواره یاور بندگان صالح و مخلص خود است و هرگز آنان را تنها نمی‌گذارد.