یونس سۈرىسى — ئايەت 98

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• فَلَوْلَا: ئەرەب تىلىدا "فَهَلَّا" مەنىسىدە بولۇپ، "نېمىشقا... بولمىدى" ياكى "بولسا بولمايتتى" دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ يەردە ئىنكار ۋە تەئەسسۇپ (ھەسرەتلىنىش) مەنىسىدە كەلگەن.
• قَرْيَةٌ: شەھەر، يۇرت، قەبىلە دېگەن مەنىلەردە. بۇ يەردە ئۇلارغا پەيغەمبەر ئەۋەتىلگەن ئاھالىلەرنى كۆرسىتىدۇ.
• عَذَابَ الْخِزْيِ: خارلىق ۋە رەسۋالىق ئازابى، يەنى دۇنيادا ئۇلارنى خار قىلىدىغان ۋە شەرمەندە قىلىدىغان ئازاب.
• إِلَىٰ حِينٍ: مەلۇم ۋاقىتقىچە، يەنى ئەجەللىرى يەتكەن ۋاقىتقىچە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تەئالا بۇ ئايەتتە ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ ھەل قىلغۇچ ۋاقىتتىكى ئەھۋالىنى بايان قىلىپ، ئىنسانلارغا چوڭقۇر بىر ھېكمەت ئۆگىتىدۇ. ئادەتتە، ئاللاھ تەئالا بىر يۇرتقا پەيغەمبەر ئەۋەتكەندە، ئۇ يۇرتنىڭ ئاھالىسى ئۇزۇن مۇددەت ئىمان ئېيتمىسە، ئاخىرى ئۇلارغا ئازاب كېلىدۇ. ئازاب كەلگەن ۋاقىتتا ئىمان ئېيتقانلارنىڭ ئىمانى ئۇلارغا ھېچقانداق پايدا بەرمەيدۇ، چۈنكى ئۇ چاغدا ئىمان ئېيتىش مەجبۇرىي ۋە ئىختىيارسىز بولۇپ قالىدۇ. بۇ ئايەتتە ئاللاھ تەئالا شۇنى ئېيتىدۇكى، ئىلگىرىكى ھالاك بولغان يۇرتلارنىڭ ھەممىسى ئازابنى كۆز بىلەن كۆرگەندىن كېيىن ئىمان ئېيتقان، لېكىن بۇ ئىمان ئۇلارغا ئازابنىڭ كېلىشىنى توسۇپ قالالماي، ئۇلارغا پايدا بەرمىگەن.

ئەمما، يۇنۇس ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى بۇنىڭدىن مۇستەسنا. ئۇلار ئازابنىڭ كېلىدىغانلىقىنى ھېس قىلغان ۋاقىتتا، يەنى ئازاب ئۇلارغا يېقىنلىشىپ قالغاندا، چىن كۆڭلىدىن تەۋبە قىلىپ، ئاللاھقا يېقىنلاشتى. ئۇلارنىڭ تەۋبىسىدە سەمىمىيلىك بولغاچقا، ئاللاھ تەئالا ئۇلاردىن ئازابنى كۆتۈرۈپ تاشلىدى. ئۇلار دۇنيا ھاياتىدا خارلىق ۋە رەسۋالىق ئازابىدىن قۇتۇلۇپ، ئەجەللىرى يەتكەن ۋاقىتقىچە بەخىتلىك ھايات كەچۈردى.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىز: ئاللاھ تەئالا تەۋبىنى قوبۇل قىلغۇچىدۇر، ئەگەر بەندىسى چىن كۆڭلىدىن تەۋبە قىلسا، ئاللاھ ئۇنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ. يۇنۇس ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنىڭ تەۋبىسى بىز ئۈچۈن چوڭ بىر ئۈمىد ۋە ئىبرەتتۇر. ئۇلار ئازابنى كۆرگەندىن كېيىن ئەمەس، بەلكى ئازاب كېلىشتىن بۇرۇن تەۋبە قىلغانلىقى ئۈچۈن، ئاللاھ ئۇلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلدى. بۇ بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھاياتىمىزدا گۇناھ قىلىپ قالساق، ئاللاھنىڭ ئازابى كېلىشتىن بۇرۇن تەۋبە قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تەئالا بىزنى يۇنۇس ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنىڭ تەۋبىسىدەك چىن كۆڭلىدىن تەۋبە قىلىدىغانلاردىن قىلسۇن.