Yunus surasi — Oyat 98

Kalimalarning ma'nolari:

• Falawlā – nega bo‘lmadi, qaniydi.
• Qaryah – shahar, qishloq aholisi.
• Kashafnā – ochdik, yo‘q qildik.
• Al-khizyi – xorlik, sharmandalik.
• Matta'nāhum – ularga muhlat berdik, foydalantirdik.
• Īlā ĥīn – ma'lum bir muddatgacha, ajallari yetguncha.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z payg‘ambarlarini yuborgan qishloqlar ahliga azob-uqobat tushishini ko‘rib qolganlarida iymon keltirishlari ularga foyda bermaganini bayon qilmoqda. Chunki azobni ko‘rgandan keyingi iymon – majburiy iymon bo‘lib, u qabul qilinmaydi. Biroq, Yunus alayhissalomning qavmi bundan mustasnodir. Ular azob alomatlarini yaqqol ko‘rib, halokat yaqinlashganini anglaganlarida, chin dildan tavba qilib, iymon keltirdilar. Alloh ularning iymonlari va tavbalaridagi sidqini ko‘rib, ulardan xorlik azobini yo‘q qildi va ularni dunyoda ma'lum muddatgacha, ya'ni ajallari yetguncha yashashdan bahramand qildi. Bu – Allohning ularga bo‘lgan rahmati va marhamati edi. Boshqa qavmlar esa azobni ko‘rgach iymon keltirganlari uchun ularning iymonlari qabul qilinmadi va halok bo‘ldilar.

Foydalar:

• Ushbu oyatdan o‘rganamizki, tavba va iymon azob tushishidan oldin bo‘lsagina qabul qilinadi. Azobni ko‘rgandan keyingi tavba foyda bermaydi. Shuning uchun har bir inson o‘lim kelishidan oldin, tavba eshigi yopilmasidan ilgari Allohga yuzlanishi lozim.
• Allohning rahmati kengdir. U bandalarining chin dildan tavba qilishlarini ko‘rib, ularga azobni arig‘on qiladi va yana dunyoda yashash imkonini beradi. Bu – gunohkor bandalar uchun ham umid manbaidir.
• Iymonning foydasi – u ixtiyoriy ravishda, azob va majburlikdan oldin keltirilgandagina namoyon bo‘ladi. Demak, inson o‘z ixtiyori bilan, Allohga muhabbat va qo‘rquv asosida iymon keltirishi kerak.
• Ushbu voqea Allohning payg‘ambarlariga bo‘lgan hurmatini ham ko‘rsatadi. Yunus alayhissalomning duosi va qavmining tavbasi tufayli butun bir qavm halokatdan qutuldi. Bu – payg‘ambarlarning ummatlari oldidagi ulug‘ mavqeini bildiradi.