Humaza surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• يَحْسَبُ – o'ylaydi, gumon qiladi.
• أَخْلَدَهُ – uni (dunyoda) boqiy qoldirdi, abadiy qiladi.

Tafsir:

Bu oyatda insonning eng katta xatolaridan biri bayon qilinmoqda: u o'z mol-mulkini yig'ishga berilib, bu mol unga abadiy hayot baxsh etadi, deb o'ylaydi. U johilligi tufayli, to'plagan boyligi uni o'limdan qutqaradi va dunyoda mangu qoldiradi, deb gumon qiladi. Holbuki, mol-mulk insonni o'limdan saqlab qola olmaydi. Bu — uning xomxayoli va noto'g'ri tasavvuridir. U boyligiga suyanib, oxirat hisobidan qochib qutulaman, deb o'ylaydi, ammo bu — shaytonning vasvasasi va nafsning aldamchiligidir. Inson qanchalik ko'p mol yig'masin, o'lim haqiqati baribir yetib keladi va hech bir boylik, na mol-mulk, na dunyo manzillari uni o'limdan asray olmaydi.

Foydalar:

1. Mol-mulkka berilib ketish va unga tayanib yashash insonni oxiratdan g'ofil qilib qo'yadi. Mo'min kishi molini dunyo manfaati uchun emas, balki Alloh yo'lida sarflash orqali o'zining haqiqiy baxtini topadi.
2. Bu oyat insonni dunyo hayotining o'tkinchiligini anglab, oxiratga tayyorgarlik ko'rishga chorlaydi. Boylik — sinovdir; kim uni to'g'ri ishlatsa, ulkan ajr oladi, kim unga berilib ketsa, ziyon qiladi.
3. Islomda haqiqiy qadr-qimmat mol bilan emas, balki taqvo va solih amallar bilan o'lchanadi. Bu e'tiqod insonni dunyoviy narsalarga qullikdan ozod qiladi va unga chinakam huzur bag'ishlaydi.