سوره ہود — آيت 1

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• الر: هي قرآن جي مقطّع حرفن مان آهي، جنهن بابت سوره البقره ۾ تفصيل اڳي ئي بيان ٿي چڪو آهي ته هي حرف الله جي طرفان هڪ امتحان ۽ اعجاز جو حصو آهن، ۽ انهن جو مڪمل علم الله وٽ آهي.
• أُحْكِمَتْ: مضبوط ۽ پڪا ڪيا ويا، اهڙي طرح جو ان ۾ ڪا به خرابي، تضاد يا نقص نه هجي.
• فُصِّلَتْ: تفصيل سان بيان ڪيا ويا، يعني هر حڪم ۽ ڳالهه کي واضح ۽ کلي انداز ۾ بيان ڪيو ويو.
• مِن لَّدُنْ: کان، طرفان، يعني الله جي طرفان.
• حَكِيمٍ: حڪمت وارو، يعني اهڙو حاڪم جيڪو هر ڪم ۾ حڪمت ۽ مصلحت رکي ٿو.
• خَبِيرٍ: خبر رکندڙ، يعني پنهنجي ٻانهن جي حالتن ۽ انهن جي ڀلائيءَ کان پوريءَ طرح واقف.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت سوره هود جي شروعات ۾ قرآن مجيد جي عظمت ۽ ان جي بلند مقام کي بيان ڪري ٿي. الله تعاليٰ فرمايو ته هي قرآن هڪ اهڙو ڪتاب آهي، جنهن جي آيتن کي نهايت مضبوط ۽ پڪو بڻايو ويو آهي. ان جي لفظن ۽ معنائن ۾ ڪا به ڪجي، خلل يا تضاد ناهي. اهو ئي سبب آهي جو ان ۾ ڪنهن به قسم جي غلطي يا نقص جو تصور به نٿو ڪري سگهجي.

پوءِ ان کي تفصيل سان بيان ڪيو ويو آهي. يعني ان ۾ حلال ۽ حرام، امر ۽ نهي، وعدو ۽ وعيد، قصا ۽ واقعا، ۽ زندگيءَ جي هر شعبي لاءِ هدايتون واضح ۽ کلي انداز ۾ بيان ڪيون ويون آهن. اهو سڀ ڪجهه ان الله جي طرفان آهي، جيڪو حڪمت وارو آهي، يعني پنهنجي تدبير ۽ شريعت ۾ پوري حڪمت رکندڙ آهي، ۽ پنهنجي ٻانهن جي حالتن ۽ انهن جي ڀلائيءَ کان پوريءَ طرح خبر رکندڙ آهي. اهڙيءَ طرح هي ڪتاب انسانيت لاءِ هڪ مڪمل ۽ ڀروسي جوڳو هدايت جو ذريعو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• قرآن مجيد الله جو اهڙو ڪتاب آهي، جنهن ۾ ڪنهن به قسم جي خرابي، تضاد يا نقص جو تصور ناهي، اهو ئي ان جي الهي هجڻ جو ثبوت آهي.
• قرآن جي آيتون نه رڳو مضبوط ۽ پڪيون آهن، پر تفصيل سان بيان ٿيل پڻ آهن، جيڪي انسان جي هر شعبي لاءِ مڪمل هدايت فراهم ڪن ٿيون.
• هي ڪتاب ان الله جي طرفان نازل ٿيو آهي، جيڪو حڪمت وارو ۽ پنهنجي ٻانهن جي حالتن کان پوريءَ طرح خبر رکندڙ آهي، تنهنڪري ان ۾ ڪيل هدايتون انسان جي فطرت ۽ ضرورتن سان پوريءَ طرح ٺهڪندڙ آهن.
• قرآن سان محبت ۽ ان تي عمل ڪرڻ ئي ڪاميابيءَ جو رستو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي ڪتاب آهي جيڪو انسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب بڻائي ٿو.
• اهو ڪتاب پڙهڻ، سمجهڻ ۽ ان تي غور ڪرڻ سان دل کي سڪون ۽ ايمان ۾ مضبوطي حاصل ٿئي ٿي، ۽ انسان الله جي حڪمت ۽ علم جي عظمت کي سمجهي ٿو.