Hud surasi — Oyat 116

Kalimalarning ma’nolari:

• Falawla: Agar bo‘lmasa edi, nega bo‘lmadi (ta’rif va tanbeh ma’nosida).
• Qurun: O‘tgan avlodlar, ummatlar.
• Ulu baqiyyah: Yaxshilik va solihlik egalari, aqli raso, hayrli qolganlar.
• Yanhawna: Qaytaradilar, man qiladilar.
• Utrifu: Noyob ne’matlar, dunyo lazzatlari bilan zavqlantirilganlar.
• Mujrimun: Gunohkorlar, kofirlar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalomning ummati! Nega o‘zingizdan oldin o‘tgan, Allohning azobiga duchor bo‘lgan avlodlardan yaxshilik va solihlik egalari bo‘lmadi-yu, ular o‘z qavmlarini yerdagi buzg‘unchilikdan, kufr va gunohlardan qaytarishmadi? Ulardan faqatgina biz najot bergan ozgina mo‘minlar bundan mustasno — ular o‘z qavmlarini yaxshilikka chaqirib, yomonlikdan qaytarar edilar. Alloh ularni o‘sha zolim qavmlarni halok qilganida najot berdi. Ammo zolimlarning ko‘pchiligi o‘zlariga berilgan dunyo ne’matlari va lazzatlariga ergashdilar, ularni o‘zlariga ma’bud qilib oldilar. Ular o‘sha ne’matlarga berilib, gunoh va kufrda davom etdilar, natijada Allohning azobiga duchor bo‘ldilar. Bu ularning o‘z qilmishlarining jazosi edi.

Foydalar:

• Yaxshilik va solihlik egalari har zamonda bo‘lishi kerak — ular jamiyatni buzg‘unchilikdan qaytaruvchi nafaqat o‘z shaxsiy hayotlarida, balki boshqalarni ham to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi bo‘lishlari lozim.
• Allohning azobi faqat zolimlarga tegishli, solihlar esa har doim najot topadilar — bu mo‘minlarga katta umid bag‘ishlaydi.
• Dunyo lazzatlariga berilish insonni halokatga yetaklaydi, shuning uchun mo‘min dunyo ne’matlariga qul bo‘lmasdan, oxiratni o‘ylab yashashi kerak.
• Bu oyat musulmonlarga jamiyatda yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish (amri ma’ruf va nahyi munkar) vazifasining muhimligini eslatadi — bu islom dinining asosiy tamoyillaridan biridir.