سوره هود — آیه 119

معانی کلمات:

• إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَ: مگر کسانی که پروردگارت آنان را مورد رحمت قرار دهد.
• وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ: و برای همین (رحمت یا اختلاف) آنان را آفرید.
• تَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّكَ: فرمان و حکم پروردگارت قطعی و حتمی شد.
• لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ: هرآینه جهنم را پر خواهم کرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در آیات پیشین فرمود که مردم همواره در اختلاف خواهند بود، اما در این آیه استثنایی بیان میکند: مگر کسانی که پروردگارت آنان را مورد رحمت خود قرار دهد؛ یعنی آنان که با لطف و هدایت الهی، به توحید و ایمان به پیامبران گرویدند و از اختلاف در حق دوری جستند. حکمت خداوند اقتضا کرده است که انسانها را با سرشتهای متفاوت بیافریند؛ برخی سعادتمند و برخی شقاوتمند، و هر کدام به سوی آنچه برایشان مقدر شده است، حرکت میکنند. این اختلاف و امتحان، زمینهساز تحقق وعدهٔ الهی است. فرمان قطعی پروردگارت صادر شده که جهنم را از میان جن و انس، از آنان که از شیطان پیروی کردند و به راه ایمان نیامدند، پر خواهد کرد. این وعدهٔ الهی حتمی و تخلفناپذیر است.

فواید و پیامهای آیه:

1. رحمت الهی تنها راه نجات از اختلاف و گمراهی است؛ پس باید همواره از خداوند طلب رحمت و هدایت کنیم.
2. آفرینش انسانها با تفاوتهای سرشتی، نشانهٔ حکمت بالغهٔ الهی است و هر کس مسئول انتخاب راه خود است.
3. ایمان به قضا و قدر الهی، آرامشبخش دل مؤمنان است و آنان را از نگرانی و اضطراب رهایی میبخشد.
4. عدالت الهی اقتضا میکند که نیکوکاران پاداش گیرند و بدکاران کیفر؛ و این خود دلیل بر رحمت و حکمت خداوند است.
5. این آیه مؤمنان را به شکرگزاری از نعمت هدایت و رحمت الهی ترغیب میکند و آنان را از عواقب پیروی از شیطان بیم میدهد.