Худ сүресі — Аят 22

1. Сөздердің мағынасы:

• لَا جَرَمَ — «сөзсіз», «анық», «күмәнсіз» деген мағынаны білдіреді. Бұл араб тіліндегі ерекше құрылым болып, бір нәрсенің сөзсіз, анық болатынын бекіту үшін қолданылады.
• الْأَخْسَرُونَ — «ең көп зиян шегушілер», «ең ауыр шығынға ұшыраушылар» дегенді білдіреді. Бұл сөз «хуср» (зиян, шығын) түбірінен шыққан, яғни пайда мен зиянды салыстырғанда ең үлкен зиянға тап болғандар дегенді ұғындырады.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алла Тағаланың ақиқатты теріске шығарған адамдардың ақыреттегі жағдайы туралы сөзсіз хабар беруі. Олар дүниеде өздерін пайда тапқан, дұрыс жолда деп ойлауы мүмкін еді. Бірақ ақиқат басқаша: олар ақыретте ең үлкен шығынға ұшырағандар қатарында болады.

Олардың шығыны неден тұрады? Олар иманды күпірлікке, жұмақты тозаққа, Алланың рақымын азапқа айырбастады. Яғни, олар өздеріне берілген үлкен мүмкіндікті — иман келтіру, тура жолға түсу мүмкіндігін — пайдаланбай, оның орнына адасушылықты таңдады. Осылайша олар жоғары дәрежелерді төмен дәрежелерге ауыстырып, мәңгілік бақытты мәңгілік қасіретке айырбастады. Бұл — анық әрі көрнекті шығын.

Аяттағы «لَا جَرَمَ» сөзі бұл хабардың сөзсіз ақиқат екенін, ешбір күмәнсіз орындалатынын бекітеді. Ал «هُمُ الْأَخْسَرُونَ» деп олардың шығынының барлық шығындардан асып түсетінін, олардан артық зиян шегуші болмайтынын көрсетеді. Себебі басқа шығындар уақытша әрі өтелмелі болуы мүмкін, ал олардың шығыны мәңгілік әрі өтелмейтін шығын.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят бізге дүниедегі табыстың ақыреттегі табыс емес екенін ескертеді. Адам дүниеде бай, атақты, күшті болуы мүмкін, бірақ егер иманнан айырылса, онда ол нағыз шығынға ұшыраған адам.
• Ақыреттегі шығын — ең ауыр шығын. Дүниедегі кез келген зиян өтеледі немесе ұмытылады, ал ақыреттегі шығын мәңгілік әрі өтелмейді. Сондықтан әр адам өз өмірін осы шығыннан сақтануға бағыттауы керек.
• Иман — Алланың берген ең үлкен сыйы. Оны бағалау, сақтау және одан әрі нығайту — әр мұсылманның басты міндеті. Иманды жоғалту — жұмақты жоғалту, Алланың рақымынан айырылу деген сөз.
• Бұл аят адамды ойлануға шақырады: мен өз өмірімде нені таңдап жатырмын? Уақытша ләззатты ма, әлде мәңгілік бақытты ма? Әр таңдау — бір бағытқа қарай жасалған қадам.
• Ислам — адамды нағыз пайда мен нағыз шығынды ажырата білуге үйрететін дін. Ол дүние мен ақыреттің тепе-теңдігін сақтауға, әрі мәңгілік өмірді ұмытпауға бағыттайды. Бұл аят сол тепе-теңдікті жоғалтқандардың ақыбетінен сабақ алуға шақырады.