سوره هود — آیه 47

معانی کلمات:

• أَعُوذُ بِكَ: پناه میبرم به تو، درخواست حفظ و حمایت از خداوند.
• مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ: چیزی که به آن دانش و آگاهی ندارم (یعنی چیزی که صحت و حقیقت آن را نمیدانم).
• تَغْفِرْ لِي: گناهانم را ببخشی و بپوشانی.
• تَرْحَمْنِي: به من رحم کنی و مورد لطف و مهربانیات قرارم دهی.
• الْخَاسِرِينَ: زیانکاران، کسانی که سرمایه وجودی خود را از دست داده و دچار خسران و هلاکت شدهاند.

تفسیر آیه:

حضرت نوح علیهالسلام پس از آنکه درخواست نجات فرزندش را مطرح کرد و خداوند به او فرمود که فرزندت از اهل تو نیست و عمل او ناشایسته است، بلافاصله به خطای خود پی برد و با فروتنی و پشیمانی به درگاه پروردگار عرضه داشت: «پروردگارا! من به تو پناه میآورم و از تو میخواهم که مرا از درخواست چیزی که به آن دانش و آگاهی ندارم، حفظ کنی.» او اعتراف کرد که در آن لحظه از حقیقت امر فرزندش بیخبر بوده و درخواستش بر اساس جهل و نادانی صورت گرفته است. سپس افزود: «و اگر مرا نبخشی و بر من رحم نکنی، از زیانکاران خواهم بود.» یعنی اگر آمرزش و رحمت تو شامل حال من نشود، سرمایه ایمان و عبادتم را از دست خواهم داد و در زمره کسانی قرار خواهم گرفت که در دنیا و آخرت دچار خسران و نابودی شدهاند. این جمله نشاندهنده نهایت تواضع، انکسار و امیدواری نوح به فضل و رحمت الهی است.

فواید و پیامهای آیه:

1. پناه بردن به خدا در برابر خطاها: انسان مؤمن هرگاه متوجه خطا و لغزش خود شود، باید فوراً به خدا پناه ببرد و از او بخواهد که او را از تکرار چنین خطاهایی حفظ کند.
2. اعتراف به جهل و نادانی: یکی از نشانههای بندگی و تقوا، اعتراف به محدودیت دانش خود و عدم اصرار بر درخواستهای ناآگاهانه است. انسان باید در دعاهایش از خداوند بخواهد که او را به خیر و صلاح راهنمایی کند.
3. اهمیت استغفار و طلب رحمت: حتی پیامبران معصوم نیز در برابر عظمت خداوند، خود را نیازمند آمرزش و رحمت او میدانند. این درس بزرگی است که هیچکس نباید خود را بینیاز از مغفرت الهی بداند.
4. ترس از خسران و زیان: مؤمن باید همواره از اینکه اعمالش تباه شود و سرمایههای معنویاش را از دست بدهد، بیمناک باشد و با توبه و استغفار، خود را از زمره زیانکاران خارج کند.
5. ادب در برابر خداوند: این آیه به ما میآموزد که در دعا و درخواست از خداوند، باید ادب را رعایت کنیم و هرگز چیزی را که به مصلحت و حقیقت آن علم نداریم، از خدا نخواهیم.