سوره یوسف — آیه 33

معانی کلمات:

• السِّجْنُ: زندان، حبس.
• أَحَبُّ إِلَیَّ: نزد من محبوب‌تر و پسندیده‌تر است.
• تَصْرِفْ: بازگردانی، دور کنی.
• کَیْدَهُنَّ: مکر و نیرنگ آنان (زنان).
• أَصْبُ: متمایل شوم، میل کنم (از ماده «صَبْوَة» به معنای گرایش به هوا و هوس).
• الْجَاهِلِینَ: نادانان، کسانی که به سبب نادانی مرتکب گناه می‌شوند.

تفسیر آیه:

حضرت یوسف علیه‌السلام وقتی دید که زنان مصر با حیله‌گری و اصرار تمام، او را به سوی گناه و عمل زشت دعوت می‌کنند و از هر سو او را در محاصره مکر خود گرفته‌اند، با قلبی سرشار از ایمان و توکل به درگاه پروردگار پناه برد و عرضه داشت: «پروردگارا! زندان و حبس، نزد من بسیار محبوب‌تر و خوشایندتر است از آنچه اینان مرا به سوی آن فرا می‌خوانند؛ یعنی گناه و نافرمانی تو. پس اگر تو مکر و نیرنگ این زنان را از من بازنگردانی و مرا از شر آنان حفظ نفرمایی، من به آنان متمایل خواهم شد و در زمره نادانانی قرار خواهم گرفت که به سبب جهل و غفلت خود، مرتکب خطا و گناه می‌شوند و سزاوار خشم و عذاب تو خواهند بود.»

یوسف علیه‌السلام در این جمله، نه‌تنها از گناه بیزاری جست، بلکه با اظهار عجز و نیاز به درگاه الهی، نشان داد که نجات از گناه تنها به لطف و عنایت خداوند ممکن است و انسان هر چقدر هم پرهیزکار باشد، بدون یاری خدا نمی‌تواند از وسوسه‌های نفس و مکر دیگران در امان بماند. او زندان جسم را بر زندان روح و آلودگی به گناه ترجیح داد و این بالاترین درجه تقوا و پرهیزگاری است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. برتری عافیت و پاکدامنی بر هر لذت ظاهری: انسان مؤمن باید بداند که راحتی و آزادی در سایه اطاعت از خداوند است و هیچ‌گاه نباید برای رسیدن به خواسته‌های نفسانی، آرامش معنوی و رضایت پروردگار را فدا کند.
2. پناه بردن به خدا در برابر وسوسه‌ها: این آیه به ما می‌آموزد که در برابر گناه و وسوسه‌های شیطانی، نخستین راه نجات، دعا و استعانت از خداوند است؛ زیرا تنها اوست که می‌تواند دل انسان را از میل به گناه بازدارد و او را در مسیر پاکی ثابت‌قدم نگه دارد.
3. توکل و اعتراف به ناتوانی: یوسف علیه‌السلام با این بیان، به ما می‌آموزد که انسان هر چقدر هم قوی و پرهیزکار باشد، بدون لطف الهی نمی‌تواند از لغزش‌ها در امان بماند؛ بنابراین باید همواره با تواضع و خشوع، از خداوند بخواهیم که ما را از انحرافات حفظ کند.
4. اهمیت انتخاب دشوار اما درست: گاهی برای حفظ ایمان و پاکدامنی، باید سختی‌ها و محدودیت‌های دنیوی را تحمل کرد؛ اما این سختی‌ها در برابر عذاب وجدان و خشم الهی، بسیار ناچیز و قابل تحمل است.
5. نشانه‌های ایمان راستین: محبت به خدا و دین او باید آن‌قدر در دل انسان قوی باشد که حتی زندان و سختی را بر گناه و نافرمانی ترجیح دهد؛ این همان ایمانی است که انسان را در سخت‌ترین امتحانات پیروز می‌گرداند.