سوره یوسف — آیه 5

معانی کلمات:

• لَا تَقْصُصْ: بیان نکن، بازگو نکن.
• فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا: پس برای تو نقشه و نیرنگ بچینند (یعنی به تو آسیب برسانند).
• عَدُوٌّ مُّبِينٌ: دشمنی آشکار و روشن.

تفسیر آیه:

هنگامی که یوسف علیه السلام خواب خود را برای پدرش یعقوب علیه السلام بازگو کرد، پدرش که از علم و بصیرت الهی برخوردار بود، معنای این خواب را دریافت؛ خوابی که نشان می‌داد یوسف به مقام والای نبوت و برتری بر برادرانش خواهد رسید. یعقوب علیه السلام از حسد و کینه برادرانش بر او بیمناک شد، زیرا می‌دانست که اگر آنان از این خواب آگاه شوند، به سبب حسدی که در دل دارند، نقشه‌ای شوم برای نابودی یوسف خواهند کشید. از این رو به او فرمود: «پسرم! این خواب را برای برادرانت بازگو مکن، مبادا که بر تو نیرنگ زنند و در صدد هلاکتت برآیند.» سپس برای هشدار و آگاهی‌بخشی بیشتر، علت این توصیه را بیان کرد و فرمود: «بی‌گمان شیطان برای انسان دشمنی آشکار است.» یعنی شیطان که دشمن قسم‌خورده انسان است، حسد و کینه را در دل برادران یوسف شعله‌ور می‌سازد و آنان را به دشمنی و نیرنگ علیه او ترغیب می‌کند؛ بنابراین باید از هر آنچه که زمینه‌ساز فتنه و دشمنی می‌شود، پرهیز کرد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. حکمت در گفتار و رازداری: انسان عاقل باید در بیان مسائل شخصی و اموری که ممکن است حسد یا دشمنی دیگران را برانگیزد، احتیاط کند و راز خود را جز با کسانی که خیرخواه او هستند، در میان نگذارد.
2. آگاهی از دشمنی شیطان: شیطان دشمنی آشکار و بی‌امان برای انسان است و همواره در تلاش است تا از طریق وسوسه‌ها، حسدها و کینه‌ها، میان انسان‌ها تفرقه و دشمنی ایجاد کند؛ پس باید هوشیار بود و به خدا پناه برد.
3. محبت و شفقت پدرانه: این آیه نشان‌دهنده محبت عمیق و دلسوزی پدرانه یعقوب علیه السلام نسبت به فرزندش است که با نصیحت و راهنمایی، او را از خطرات آینده آگاه می‌سازد.
4. اهمیت تدبیر و دوراندیشی: مؤمن باید در امور خود تدبیر کند و با دوراندیشی، زمینه‌های فتنه و اختلاف را از بین ببرد و از بروز مشکلات پیشگیری نماید.