سوره یوسف — آیه 50

## معانی واژگان

• بَالُ: وضعیت، حال و سرگذشت
• قَطَّعْنَ: بریدند (با تکرار و شدت)
• کَیدِهِنَّ: نیرنگ و دسیسه‌ی آنان

## تفسیر آیه

هنگامی که پادشاه مصر از تعبیر خواب خود توسط یوسف آگاه شد و دانست که آن تعبیر درست و راستین است، به اطرافیان خود فرمان داد: یوسف را از زندان نزد من بیاورید. اما چون فرستاده‌ی پادشاه نزد یوسف آمد و او را به حضور شاه دعوت کرد، یوسف -که سال‌ها در زندان به ناحق مانده بود- نخواست بدون روشن شدن حقیقت از زندان بیرون رود. او به فرستاده گفت: نزد ارباب خود بازگرد و از او بپرس که سرگذشت و حقیقت ماجرای زنانی که دست‌های خود را بریدند چه بود؟ یوسف با این درخواست، خواست تا پرده از حقیقت برداشته شود و بی‌گناهی او آشکار گردد؛ زیرا او قربانی نیرنگ و دسیسه‌ی آن زنان شده بود. یوسف در پایان تأکید کرد که پروردگار من به نیرنگ و دسیسه‌ی آنان کاملاً آگاه است و هیچ چیز بر او پوشیده نیست. او با این سخن، اعتماد خود را به خداوند ابراز داشت و نشان داد که پاکی و بی‌گناهی او نزد خداوند روشن است، هرچند مردم از آن بی‌خبر باشند.

نکته‌ی قابل توجه این است که یوسف در این درخواست، نامی از همسر عزیز مصر نبرد و تنها به زنان شهر اشاره کرد. این کار از روی ادب و بزرگواری او بود؛ زیرا آن بانو سال‌ها در خانه‌ی او را پناه داده بود و یوسف نمی‌خواست با ذکر نام او، آبرویش را در معرض رسوایی بیشتر قرار دهد.

## فواید و پیام‌های آیه

1. پاکدامنی و بی‌گناهی سرانجام آشکار می‌شود: یوسف سال‌ها در زندان ماند، اما هرگز دست از حقیقت‌طلبی برنداشت و سرانجام خداوند راه گشایش را برای او فراهم کرد. این درس بزرگی است که مؤمن هرگز نباید از اثبات حق و دفاع از آبروی خود ناامید شود.
2. آبروی دیگران را حفظ کنید: یوسف با اینکه می‌توانست نام همسر عزیز را نیز ببرد، اما به خاطر احترام به گذشته و حفظ آبروی او، تنها از زنان شهر سؤال کرد. این رفتار به ما می‌آموزد که حتی در مقام دفاع از خود، نباید آبروی دیگران را بریزیم.
3. توکل بر خداوند در همه حال: یوسف با عبارت «إِنَّ رَبِّی بِکَیدِهِنَّ عَلِیمٌ» نشان داد که دلِ او به خداوند سپرده است و یقین دارد که خداوند از هر نیرنگ و دسیسه‌ای آگاه است. این اعتماد به خدا، آرامش‌بخش دل مؤمنان در سخت‌ترین شرایط است.
4. عزت مؤمن در گرو حق‌طلبی است: یوسف حاضر نشد با شرایط مبهم و بدون روشن شدن حقیقت از زندان بیرون آید. او عزت خود را فدای آزادی زودرس نکرد و نشان داد که مؤمن باید برای حفظ آبرو و کرامت خود، حتی در برابر قدرت‌ها ایستادگی کند.