Yusuf surasi — Oyat 50

Kalimalarning ma’nolari:

• “Mā bāl” — hol, ahvol, ish qanday ekanligi.
• “Qaṭṭa’na” — kesdilar, tilib tashladilar.
• “Kaid” — hiyla-nayrang, makr, fitna.

Tafsir:

Podshoh tushini ta’bir qilgan kishi haqida eshitgach, uning huzuriga olib kelishni buyurdi. Uning maqsadi — bu donishmand kishini o‘ziga yaqin qilish va tush ta’birining to‘g‘riligini o‘zi bilan maslahatlashib bilish edi. Shu sababli u o‘z odamlariga: “Uni qamoqdan chiqarib, oldimga keltiring”, dedi. Ammo podshohning elchisi Yusuf alayhissalomning oldiga kelib, uni podshoh huzuriga chaqirganda, Yusuf darhol chiqishga shoshilmadi. U o‘zining begunohligi oydinlashmasdan turib, qamoqdan chiqishni istamadi. Chunki u sharmandalik bilan emas, balki poklik va hurmat bilan chiqishni xohlardi.

Shuning uchun u elchiga: “O‘z xo‘jayining — podshohning oldiga qaytib bor va undan so‘ra: qo‘llarini kesgan ayollarning ishi nima bo‘ldi? Ular nima uchun meni yo‘ldan urishga urinishdi? Ular haqidagi haqiqat oshkor bo‘lsin”, dedi. Yusuf bu so‘z bilan o‘zining aybsizligini isbotlamoqchi bo‘ldi. U zot ayollar haqida so‘rashda xotirjam edi, chunki u Alloh taoloning o‘zini himoya qilishiga ishonardi. Shu bois: “Albatta, Robbim ularning hiyla-nayranglarini biluvchidir”, dedi. Ya’ni, ularning menga qarshi uyushtirgan fitnalari Allohga yashirin emas, U meni ularning makridan saqladi va haqiqatni oshkor qiladi.

Foydalar:

1. Poklik va begunohlikni himoya qilish — Musulmon kishi o‘z nomusini va obro‘sini himoya qilishi, haqiqat oshkor bo‘lishini istashi kerak. Yusuf alayhissalomning bu xatti-harakati bizga o‘rnakdir: begunohlikni isbotlash uchun haqiqatni ochiq aytishdan qo‘rqmaslik lozim.
2. Sabr va hikmat — Yusuf alayhissalom qamoqda uzoq yillar sabr qildi va shoshilinch harakat qilmadi. U o‘z ozodligini ham shoshilinch qabul qilmadi, balki poklik bilan chiqishni afzal ko‘rdi. Bu sabr va hikmatning go‘zal namunasi.
3. Allohga tavakkal — Yusuf alayhissalom: “Robbim ularning makrini biluvchidir”, deb Allohga ishondi. Bu bizga har qanday qiyinchilikda Allohga suyanish va Uning adolatiga ishonish kerakligini o‘rgatadi.
4. Haqiqat oshkor bo‘lishi — Zulm va fitna qancha uzoq davom etmasin, Alloh haqiqatni o‘z vaqtida oshkor qiladi. Yusuf alayhissalomning qissasi buning yorqin dalilidir. Bu mo‘minlarga umid bag‘ishlaydi va adolatning g‘alabasiga ishonchni mustahkamlaydi.