Yusuf surasi — Oyat 68

Kalima ma'nolari:

• يُغْنِي – foyda bermoq, himoya qilmoq.
• حَاجَةً – ehtiyoj, istak.
• قَضَاهَا – uni bajo keltirdi, amalga oshirdi.

Tafsir:

Yoqub alayhissalom o‘g‘illariga Misrga kirishda bitta darvozadan emas, balki turli darvozalardan kirishni buyurgan edi. Ular otalarining buyrug‘iga amal qilib, ajralib-alohida darvozalardan kirishdi. Ammo bu ish ularni Allohning qazosidan, taqdiridan himoya qila olmasdi. Zero, Allohning hukmi ustun bo‘lib, hech narsa uni qaytara olmaydi. Yoqubning bu amri faqatgina uning qalbida yashiringan bir ehtiyoj, ya’ni o‘g‘illariga bo‘lgan shafqat va mehribonlik edi. U ularning ko‘z tegishidan yoki biron zarar yetishidan xavfsirab, shu yo‘l bilan ularni himoya qilishni istadi. Bu esa uning o‘z qalbidagi istakni bajo keltirishi edi, xolos.

Yoqub alayhissalom Alloh taolo unga o‘rgatgan ilmga ega bo‘lgan zotdir. U taqdir, qazo va sabablar o‘rtasidagi munosabatni yaxshi bilardi. U sabablarni qo‘llash taqdirni o‘zgartira olmasligini, lekin banda o‘z imkoniyati doirasida ehtiyot choralarini ko‘rishi lozimligini anglab yetgan edi. Ammo ko‘pchilik odamlar bu haqiqatni bilmaydilar. Ular sabablar taqdirni o‘zgartiruvchi kuch deb o‘ylaydilar yoki butunlay sabablarni tark etib, taqdirga suyanadilar. Yoqub alayhissalom esa ikkala tomonni ham to‘g‘ri muvozanatda tutgan zot edi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

• Allohning qazosi va qadariga imon keltirish, hech qanday sabab taqdirni o‘zgartira olmasligini bilish lozim.
• Shunga qaramay, sabablarni qo‘llash – bu payg‘ambarlarning sunnatidir. Yoqub alayhissalom o‘g‘illariga ehtiyot choralarini ko‘rishni buyurganlar.
• Ota-onaning farzandlariga bo‘lgan shafqati va g‘amxo‘rligi – bu ularning qalbida Alloh tomonidan joylashtirilgan mehrdir.
• Ilmli kishi taqdir va sabablar o‘rtasidagi munosabatni to‘g‘ri anglaydi, johil esa bu borada adashadi.
• Har bir ishda Allohga tavakkal qilish bilan birga, o‘zimizga tegishli choralarni ko‘rishdan ham to‘xtamasligimiz kerak.