Yusuf surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• "Lā tadkhulū" – kirmang.
• "Min bābin wāḥid" – bitta eshikdan.
• "Abwābin mutafarriqah" – turli-tuman (ajralgan) eshiklar.
• "Mā ughnī" – foyda bermayman, himoya qila olmayman.
• "Inil-ḥukmu illā lillāh" – hukm qilish faqat Allohga xosdir.

Tafsir:

Yaqub alayhissalom o‘g‘illarini Misrga jo‘natish chog‘ida ularga oqilona va ehtiyotkorona maslahat berdi: “Ey o‘g‘illarim! Misr shahriga bitta eshikdan kirmanglar, balki har xil eshiklardan bo‘linib kiringlar.” Buning sababi shu ediki, ularning ko‘rkamligi va go‘zalligi tufayli ularga yomon ko‘z tegishidan (ayn) qo‘rqardi. Shuningdek, agar ular bir joydan jam bo‘lib kirishsa, dushmanlar ularga qarshi biror hiyla ishlatishi yoki ularni bir yo‘la zarar bilan uchratishi mumkin edi. Turli eshiklardan kirish esa bu xavfni kamaytiradi.

Ammo Yaqub alayhissalom bu maslahatni berish bilan Allohning taqdirini o‘zgartirib bo‘lmasligini ham ochiq aytdi: “Men bu maslahat bilan sizlardan Allohning irodasini qaytara olmayman. Agar Alloh biror narsani hukm qilgan bo‘lsa, u albatta bo‘ladi. Hukm qilish faqat Allohga xosdir. Uning hukmidan o‘tib ketadigan hech kim yo‘q.” Shuning uchun u: “Men faqat Allohga tavakkal qildim, Uning o‘zigagina suyandim. Tavakkal qiluvchilar ham faqat Allohga tavakkal qilsinlar”, dedi. Ya’ni, barcha ishlarda Allohga ishonish va Uning irodasiga bo‘ysunish mo‘minning asosiy fazilatidir.

Foydalar:

1. Sabablarga rioya qilish tavakkalga zid emas. Payg‘ambar Yaqub o‘z o‘g‘illariga ehtiyot choralarini ko‘rishni buyurdi, lekin shu bilan birga Allohga tavakkal qilishni ham uqdiradi. Bu musulmonlarga sabablarini qo‘llash bilan birga qalbini Allohga bog‘lashni o‘rgatadi.
2. Taqdirga iymon. Inson sabablarini ko‘rsa-da, natija faqat Allohning irodasiga bog‘liq. Bu e’tiqod mo‘minning qalbini mustahkam qiladi va uni umidsizlikdan saqlaydi.
3. Tavakkal – mo‘minning quroli. Har qanday vaziyatda, hatto xavf-xatar paytida ham, Allohga suyanish va Unga ishonish insonni ruhan tinchlantiradi va kuch bag‘ishlaydi.
4. Oqilona rejalashtirish. Yaqub alayhissalomning maslahati musulmonlarga hayotda aqlli va ehtiyotkor bo‘lishni, xavflarni oldini olish uchun tadbirkorlik qilishni o‘rgatadi, lekin bu tadbirkorlik Allohga bo‘lgan ishonchni susaytirmasligi kerak.